Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 79

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 79
II Það er upphaf þessa máls, að árið 1937 birtist í Skírni ritgerð eftir Barða, og bar hún heitið „Forn goð- orð og ný". Þar skýrði Barði, hvert verið hafi eðli þeirra goðorða, sem tekin voru upp, þegar fimmtardómi var komið á, og í sambandi við það ræðir hann allmikið um Hvítanes- goðorðið, sem tengt er örlagaþræðin- um í Njáls sögu. Hann heldur því fram, að Hvítanesgoðorðið hafi ver- ið erfðagoðorð, Þráinn Sigfússon hafi fengið það í hendur frá Merði gígju, fóðurbróður sínum, og síðan kemst það í hendur Höskuldi Hvíta- nesgoða sem erfð frá föður til sonar. Síðan rekur Barði það, í hverra hönd- um þetta goðorð er hverju sinni allt fram til ritunartíma Njálu, og skilur þannig við málið, að hálft Hvítanes- goðorðið muni vera í höndum Þor- varðar Þórarinssonar, sem giftur var dóttur goðorðsmannsins Hálfdanar á Keldum af Oddaverjaætt. Þetta voru góð fræði og skýr og gátu vel staðið út af fyrir sig án allra hugleiðinga um höfund Njálu. En væri f arið inn á þau mál í þessu sam- bandi, þá var eðlilegast að vænta á- bendingar um það, hve höfundur hennar hlyti að vera bráðókunnugur sögu Rangárþinga og sögu þessa goð- orðs. Þetta hefði sýnzt vera nægilegt til að útiloka alla möguleika á því, að Oddaverji hefði verið á nokkurn hátt við ritunina riðinn, þar sem það Staðhœfing gegn staðhœfingu tvennt fór saman í fari þeirra, að þeir bjuggu yfir mestum sagnfróðleik allra manna og goðorð þetta hefði verið í þeirra ætt frá upphafi. En nú gerist sá furðulegi hlutur, að þegar Barði hefur sýnt það og sannað með skýrum rökum og til- vitnunum í Þjóðveldislögin, að frá- sögn Njálu um stofnun Hvítanesgoð- orðs geti ekki haft við nein rök að styðjast, þá slær hann svohljóðandi botn í ritgerðina: „Hvernig sem þessu annars er varið, má slá því f östu, að f rásögn Nj álu um „f immtar- dómsgoðorðin" fái í engu haggað þeirri mynd, sem Grágásarlög gefa oss af hinni fornu goðorðaskipun. Og þótt Svínfellingurinn Þorvarður Þór- arinsson, sem sjálfsagt hefur verið fróður um hina fornu goðorðaskip- un, muni hafa verið höfundur Njáls sögu, vex ekki sannleiksgildi um- ræddrar frásagnar, heldur þvert á móti." Og neðanmáls kemur þessi at- hugasemd: „Fyrir þessu verður gerð grein annars staðar." Og þess var ekki langt að bíða. Ári síðar hirtist í Andvara ritgerðin „Staðþekking og áttamiðanir Njálu- höfundar". Viðvíkjandi áttamiðun- um með hreyfisögnum verður það ein eftirminnilegasta ábending Barða, hvernig höfundurinn notar áttatákn- anirnar „vestur" og „vestan", „aust- ur" og „austan". „Mér hefur taliztsvo til," segir Barði, „að í Njáls sögu sé 35 sinnum greint frá ferðum manna 189
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.