Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 62

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 62
Timarit Máls og menningar (1935). Hann talar fyrir nýrri tónlist, sem „gerir alþýðu manna unnt að lifa tónmenningarlífi, lýsir baráttu hennar, þrám og þörfum og er henni nátengd í stað þess að þjóna henni einungis með varaj átningum og loka sig frá henni með kreddufestu." Hann segir svo 1936 um deilur með hinum ýmsu borgaralegu tízku- stefnum: „Allt þetta rifrildi um nýja fagurfræði er til einskis. Þar verða engir sigurvegarar, aðeins sigraðir. Og jafnvel þótt tónskáld vorra tíma hefðu að minnsta kosti getað orðið sammála um einhver fáein atriði, mundi annað fólk koma til skjalanna, hrjúfara í rómnum og siggrónara í lófunum. Og það yrði barið í borðið og spurt: Hver hefur gagn af þessu? Og það er reyndar úrslitaspurning- in." „Framför," segir Eisler að lokum um þetta efni á Beethovenþinginu 1952, „kallast það í listum, er þær auðgast að tjáningartækni vegna hug- mynda og frumgilda, sem runnin eru frá hinni nýju samfélagsvitund." Hugleiðingar Eislers snúast sem sé allar um nýtt félagslegt hlutverk list- ar, sem þjónar um inntak og form þeim miklu alþjóðlegu markmiðum, er verklýðshreyfingin berst fyrir. Þar er um sósíalska og raunsæja list að tefla, handgengna verkalýð og í kall- færi við alþjóð; þar er um að tefla að leysa hið mikla viðfangsefni vorra tíma. „Allt frá unglingsaldri hef ég leitazt við að semja tónlist, sem kom- ið gæti sósíalismanum að liði. Það var oft mjög erfitt verkefni og mót- sagnakennt. En það eitt er held ég verðugt verkefni listamönnum vorra tíma," segir Hanns Eisler 1951 á stofnþingi Sambands þýzkra tón- skálda og tónvísindamanna, og getur djarft úr flokki talað. Og hvað um tylftarkerfi Schön- bergs og tónsmíð hans á þeim grund- velli? Vera kann að herklukkan hafi glumið í bréfaskiptunum við Schön- berg árið 1926, að þar hafi verið merki þess, að hin andstæðu viðhorf, sem þá létu á sér bæra, væru enn víð- tækari en ágreiningur um stjórnmál einn saman. En í augum Eislers var Schönberg þó hinn mikli meistari, og enda þótt lærisveinninn hefði æ á- kveðnari fyrirvara gagnvart heims- skoðun meistarans og fagurfræðum, þá sætti hann sig enn um langt skeið við kenningar hans um nýjan tón- smíðagrundvöll. Jafnvel er Eisler hafði tekið að leggja fram þau skil- ríki um andstæðar skoðanir sínar, er Schönberg hafði saknað, það er að segja frá og með árinu 1927, en þar felldi hann á máli tónanna dóm, sem ekki verður um villzt, yfir kreddu meistara síns, bæði í fjöldasönglögum sinum, kórverkum, leiksviðs- og kvik- myndatónlist — þá var þó langt frá að hann hefði brotið þessi vandamál til mergjar og leyst þau í tónsmíði. 172
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.