Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 117

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 117
getur þess ekki að hún var ein aðal-uppi- staðan í hinni austurlenzku, konunglegu ídeólógíu sem hann aðhylltist á undan Agústusi. Miskunnsemi hans var kænsku blandin, því að fyrirgefningin veitir þá sið- ferðilegu yfirburði er keisari þarf að hafa til að bera. Þar að auki hefði Caesar setið yfir höfðingjalausri Róm ef hann hefði ekki sýnt hæfilega miskunn. Og án sam- þykkis öldungaráðsins hefði hann ekki getað grundvallað vald sitt. Siðasti hluti fyrra bindis er helgaður sögu keisaraaldar, frá Ágústusi til Domiti- anusar. Höfundur er helzti f jölyrtur um hið svallsama líferni kládíó-júlíönsku keisar- anna sem er vissulega skáldsögu líkara, en rúminu hefði betur verið varið til heildar- yfirlits um þær breytingar sem urðu á öllu stjórnarkerfi ríkisins á þessari öld, svo og á efnalífi og stéttaskipan sem aðeins stutt- lega er getið í lokin. Lesandanum veitist ekki heildarsýn yfir þessa þætti með því að frásögnin klofnar um hver keisaraskipti. Hann saknar greinargerðar um það hversu Ágústus og eftirkomendur hans ummynd- uðu stjómarstofnanir lýðveldisins, tæmdu þær að lýðræðislegu innihaldi án þess að breyta forminu, sér til vcldisauka, og fengu þannig viðhaldið þeirri blekkingu lengi vel að þeir væru aðeins oddvitar meðal jafn- ingja — primi inter pares. Síðara bindi Rómaveldis hefur flesta kosti fyrri hlutans. Jafn beztan má telja fyrsta þriðjung þess er f jallar um mannlíf og menningu á tveim fyrstu öldum keisara- dæmisins og stjórn kjörkeisaranna, frá Nerva til Commodusar, sem margir hafa kallað gullöld heimsríkisins — það skeið er það náði fullkomnastri einingu og skatt- löndin þróuðust til pólitísks og menningar- legs jafnréttis við Italíu. Ltt frá því sjónar- miði hefði verið rökréttara að fjalla um menningu heimsveldisins á þessu tímabili sem eina heild, en ekki kljúfa hana í sund- Umsagnir um bœlcu, ur eftir löndum. Piútark ritaði að vísu ævisögurnar í heimaborg siuni í Crikk- landi, en hann hefði eins vel getað skrifað þær í Róm eða á Spáni, því að á annarri öld e. Kr. var hámenning Rómaveldis ein og óskipt. I heild stendur þó síðara bindið liiim fyrra að baki: Það er lausara í reipunum, hlutfallið milli þess rúms sem varið er til hvers efnis er vafasamara og höfundur sýn- ir ekki alls staðar nógu mikla varfærni í mati sinu á heimildum og i ályktunum. Annar þriðjungur bókarinnar fjallar um heimsríkið fram að 192 e. Kr. Það er gagn- legt yfirlit, cn gallinn er sá að það er frem- ur staðfræðilegs en sögulegs eðlis, ein- skorðast um of við upptalningu borga og minnismerkja þeirra sem þar getur enn að líta. Þessi kafli er of brotakenndur til þess að hann fái veitt sýn yfir „rómaniseringu" hinna vestlægu skattlanda, Spánar, Gallíu og Bretlands, breytingu þeirra úr ósiðuð- um ættsveitarfélögum í sambland af róm- verskum og innlendum borgaraþjóðfélög- um. Höfundur telur upp ótal borgir sem Rómverjar stofnuðu í löndum þessum, en honum láist að skýra f heild frá tilgangi þeirra, eðli, stjórnarháttum og réttarstöðu. Lesandinn fær ekki vitneskju um, hvað hin rómverska civitas var í raun og veru og í hverju frumleiki hennar og yfirburðir voru fólgnir miðað við hina grísku polis. Þar af leiðandi getur hann ekki gert sér þcss grein hvernig rómaniseringin fór fram — hvern þátt herinn átti í henni; — hvern- ig hinn sveigjanlegi latínaréttur varðveitti sjálfræði, stofnanir og persónurétt inn- fæddra, jafnframt því sem hann veitti þeim mikið til sömu fríðindi og rómarréttur; — hvernig heimsveldið þokaðist smám saman í átt til réttarlegrar og stjórnarfarslegrar einingar fyrir tilverknað hinnar sveigjan- legu löggjafar Rómverja. Þá má lesandinn einnig sakna greinargóðrar lýsingar á 227
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.