Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 111

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 111
Leynt og Ijóst Hvernig bregðast menn við ellinni, að- gerðarleysinu, ævikvöldinu? Hvað er efst í huga embættismanns sem kominn er á eftirlaun og fluttur til Reykjavíkur? Hverj- um augum lítur hann á fortíð sína? Hvers væntir hann af þeirri framtíð sem hann kann að eiga í vændum? Séra Böðvar er meinleysismaður, hæglátur, innhverfur, á fáa kunningja, líður bezt í einveru, dund- ar við bækur sínar og ornar sér við hlýjar minningar. Kerling hans er mesti hafgamm- ur, stjórnsöm, pexin og vill helzt vera með nefið niðri í hvers manns koppi, sannköll- uð plága, þótt allt sé hennar umstang í góðri meiningu gert, ef vinsamlega er á málin litið. Dóttirin er augasteinninn hans, og kannski er hún samt ekki dóttir hans; hún er gift Kana og býr í Vesturheimi. Henni skrifar hann öðru hvoru, og fyrri saga bókarinnar heitir „Bréf séra Bóðv- ars".1 Þetta er hugðnæm saga, sögð af mikilli íþrótt, rennur fram eins og lygn móða, þar sem hvergi bólar á broti eða streng, en smágárar ýfa vatnsborðið og gefa til kynna að undir niðri kunni að leynast nokkur straumþungi og jafnvel iðukast í hyljum. Sagan gerist öll á einni dagstund, en spannar þó heila mannsævi og reyndar miklu meira, ef að er gáð. Hún er ein þeirra sagna sem eiga eftir að leita á hug lesandans löngu eftir að lestri er lokið; séra Böðvar verður okkur minnisstæður af því að við þekkjum hann svo vel. Ég held við þekkjum hann til hlítar. Svona getur enginn sagt sögu nema mikill lista- maður. Síðari sagan heitir „Mýrin heima, þjóð- arskútan og tunglið". Trúað gæti ég að höfundurinn hefði ætlað henni öllu meiri 1 Ólafur Jóh. Sigurðsson: Leynt og Ijóst. Tvær sögur. Heimskringla. Rvík 1965. Umsagnir um bœkur hlut en fyrri sögunni, en engu að síður stendur hún greinilega í skugga séra Böðv- ars. Þetta er saga um sveitadreng sem skil- ur við mýrina heima, arkar til höfuðstað- arins og gerist vikapiltur á Alþingi, þing- sveinn eins og það er kallað. Virðulegir fulltrúar þjóðarinnar í sölum þingsins blása honum stjórnmálaáhuga í brjóst með orð- ræðum sínum og fasi, hann ákveður að gerast bjargvættur föðurlandsins og býr sig undir að gegna þeirri köllun. Ef til vill sveiflast frásögnin um of milli barna- legs hrekkleysis og hins fjarstæðukennda stjórnmálaþrefs til þess að hitta beint í mark, en allt um það varpar hún einatt kátbroslegu ljósi á furðuheim pólitíkus- anna, þar sem þeir spóka sig í nýju fötun- um keisarans. „Sumir kváðust hafa bjarg- að þjóðarskútunni, þrátt fyrir ábyrgðar- lausa og illvíga stjórnarandstöðu. Aðrir héldu því fram, að þjóðarskútuna ræki óðfluga inn í brimskafl gegndarlausrar eyðslusemi, þar sem fjöregg hennar, krón- an, hlyti að brotna, ef ekki væri spyrnt við fótum þegar í stað. Tveir eða þrír bölsýnir öldungar töldu jafnvel hæpið að takast mætti að vernda fjöreggið, því að þjóðar- skútan hefði borizt svo langt inn í þennan ólgandi brimskafi, að sennilega mundi hún liðast sundur á skuldaskerjum, hvernig sem reynt væri að spyrna við fótum." Seint og um síðir og að fenginni marg- háttaðri lífsreynslu opnast augu unga mannsins fyrir þvi að líklega henti honum annað betur en stjórnmálavafstrið, og mýr- in heima sem hann hafði eitt sinn orðið ósáttur við tók að birtast honura síðar á ævi í draumi, í tunglsljósi eða sólarbirtu. „En þá var líka um seinan að snúa aft- ur." Olafur Jóhann er í fremstu röð skáld- sagnahöfunda, sjálfstæður og vandvirkur kunnáttumaður, virtúós. Eg er ekki viss um að verk hans njóti enn sannmælis nema 221
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.