Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 113

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 113
sagnfræðingsins er ekki að dæma, heldur skilja og skýra. Þó að honum láti vel að bregða upp myndum af þeim hrikalegu átókum einstaklinga, hópa og þjóða sem gera sögu þjóðveldisins að harmsögulegu ævintýri, gætir hann yfirleitt hófs í frásögn atburða og sneiðir snurðulítið hjá freist- ingu persónudýrkunarinnar. Þá hefur hann komizt hjá því að láta atburði stjórnmála- sögunnar heimta of mikið rúm frá varan- legri þáttum rómverskrar menningar, s. s. efnalegri umgerð hins daglega lífs, sið- venjum, bókmenntum og listum. Kaflarnir sem fjalla um hið daglega líf Rómverja, bæði á þjóðveldis- og keisaraöld (Hófsemd- aröld í Róm, Sigur Grikklands, Rómverjar að störfum, Munaðaröldin) eru ef til vill beztu hlutar bókarinnar, þeir sem gera hana sérlega eftirsóknarverða fyrir íslenzka les- endur. Þeir veita lesandanum glögga innsýn í siðvenjur Rómverja, efnalegan aðbúnað þeirra og daglega iðju. Einkum er kaflinn um sigur Grikklands yfir rómverskri bænda- og ættsveitamenningu á þriðju og annarri öld f. Kr. lærdómsríkur um þá kreppu og ringulreið sem ævinlega hljótast af of skörpum og yfirþyrmandi menningar- áhrifum erlendis frá. Mætti hann verða ær- ið umhugsunarefni Islendingum sem hafa lifað ekki ósvipað krepputímabil undan- farna áratugi. Engu minni fengur er að yfirlitsköflun- um um rómverskar bókmenntir (Bókmennt- ir á byltingaröld, Gullóldin, Silfuröldin, Mannlíf og menntir á annarri öld). I flest- um almennum sagnritum sem til eru á ís- lenzku eru bókmenntir og listir gerðar að hornrekum. Durant hefur yfirburða þekk- ingu á latneskum bókmenntum, vitnar í þær eins og hann hafi þær fullkomlega á valdi sínu og skipar þeim verðugan sess í menningarsógunni. Enda þótt hann hefði gjarna mátt tengja þær betur öðrum félags- legum fyrirbærum, veitir hann mönnum Umsagnir um bœkur skilning á því að þær eru samgrónar þjóð- lífinu. Engum er því ofgott að lofa verðleika þessa verks: þeir yfirskyggja margfaldlega ágalla þess. En það leiðir af sjálfu sér að það er ekki hafið yfir alla gagnrýni. Verð- ur nú sýnt fram á helztu vankanta þess. I fyrstu köflum bókarinnar um Etrúska og stofnun þjóðveldis í Róm fylgir höfund- ur gagnrýnislítið ýmsum þjóðsögum sem Livíus færði í letur. Nútímasagnfræðingar hafa dregið sannleiksgildi þeirra í efa og sýnt fram á hvernig þær hafa hagrætt hinni raunverulegu atburðarás í því skyni að auka á hróður Rómar. Þeir telja að bylt- ingin í Róm 509 gegn yfirráðum Etrúska hafi ekki nema að litlu leyti verið verk lýð- veldissinna borgarinnar, heldur megi frem- ur rekja rætur hennar til niðurgöngu sab- ínskra hjarðmanna og uppreisn Latína gegn Etrúskum sem Rómverjar hafi átt lítinn þátt í. Þá telja þeir ólíklegt mjög að Róm hafi losnað endanlega undan etrúskum yfir- ráðum árið 509, eins og höfundur telur í samræmi við þjóðsöguna. Svo mikið er víst að í Róm hafa fundizt hellenísk leir- ker frá fyrsta fjórðungi fimmtu aldar sem Etrúskar fluttu inn í stórum stíl, en eftir hinn mikla ósigur þeirra fyrir grískum ný- lendingum við Cumae árið 475 hverfa þau algjörlega úr sögunni. Tákni þau ekki bein- línis áframhaldandi yfirráð Etrúska í Róm eftir 500, þá eru þau a. m. k. til vitnis um mjög náin samskipti; torskilið er hvernig þau hefðu getað haldizt eftir hinar vopnuðu illdeilur sem þjóðsagan greinir frá. Höfundur hróflar heldur ekki við sögu- sögninni (Liviusi) sem virðist af ásettu ráði hafa brenglað samskipti Rómverja og Lat- ína alla fimmtu öld og fært fram um allt að eina óld orustuna við Regillusvatn og umbótabaráttu Spúríusar Cassíusar. Svo virðist sem Rómverjar hafi ekki náð for- ystu í Latínabandalaginu fyrr en í upphafi 223
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.