Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 70

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 70
Tímarit Máls og menningar sinfóníu í smíðum, sem honum entist því miður ekki aldur til að ljúka. Sé litið yfir þann fjölda alls kyns verka, ýmist fyrir söngraddir eða hljóðfæri, sem Eisler samdi á utan- vistarárum sínum, vekur það fyrst at- hygli, að tilraun hans að notfæra sér tónsmíðakerfi Schönbergs er bundin við vissar tegundir tónlistar, ákveð- in stefjaefni og markmið. Af söngverkum eru það nokkur einsöngslög og sólókantötur, eitt verk fyrir kór án hljóðfæra og tvö kórsin- fónsk verk, og eru textarnir yfirleitt ádeila eða þjóðfélagsgagnrýni ein- hverskonar. Sama reglan um tegunda- val gildir einnig, að því er varðar hljóðfæraverk hans á þesssum árum, eins og sjá má, ef strengjafjórleikur- inn og fiðlusónatan t. d. eru borin saman við báða sjöundarleikina og stofusinfónían (Kammersinfonie) við hljómsveitarsvíturnar tvær, hina fimmtu ogsjötttu. Við þessa upptalningu mætti enn bæta nokkrum hljóðfæraverkum, sem skera sig úr hinum mikla meginþorra tónverka af fj ölbreyttasta tagi, þar sem Eisler beitir ekki aðferð Schön- bergs. Meðal rúmlega fjörutíu kvik- myndatónverka eru dæmin aðeins fá, svo sem tónlistin við kvikmyndina „ís", sem einnig hefur verið flutt sem „Stofusinfónía". Tónskáldið hef- ur hér sett sér, og haft tilraunagildi verksins fyrir kvikmyndatónlist al- mennt í huga, að semja tónlist, sem varðveitti sjálfstæði formsins, en fylgdi þó hreyfingum kvikmyndavél- arinnar og hverju skrefi á myndferl- inum. Hann leitar flókinna lausna, sem gefa tónlistarforminu sjálfstætt gildi, en tímatengja það jafnframt öllu, sem gerist í kvikmyndinni. Og til að gera sér vandann enn meiri, bindur hann sig við tólftónaaðferð- ina. Kvikmynd þessi sýnir skriðjökla- landslag, þar sem náttúruöflin fara hamföium. Hlj óðfæravalið er miðað við „kulda" náttúrumyndanna — því er gripið til tveggja elektrónskra hljóðfæra —, og svipmót og blær tón- verksins af því sem frani fer í náttúr- unni á tjaldinu, með hliðsjón til þess, að allir mannlegir þættir eru víðs fjarri í myndinni. En í hugmynda- heimi Eislers eru þessi átök náttúru- aflanna táknmynd þjóðfélagsátaka þegar yfirgangur fasismans var að hefjast, á sama hátt og regn er hon- um jafnframt tákn sorgar („Vierzehn Arten den Regen zu beschreiben" — Regni lýst á fjórtán vegu). Hvað rak nú Eisler til að rannsaka hæfni og takmarkanir tónsmíðaað- ferðar Schönbergs í hverju verkinu af öðru? Hin stutta upptalning hér að framan sýnir þegar, að hann leit ekki á aðferð kennara síns fremur þá en '' síðar sem neina óhagganlega kenni- 180
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.