Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 114

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 114
Tímarit Máls og menningar fjórðu aldar, eftir samninginn við Tuscul- um sem hefur að öllum líkindum verið leið- andi borg innan bandalagsins fram að því. Durant er yfirleitt ekki nógu gagnrýninn á heimildir í frásögn sinni af uppgangi Róm- ar tvær fyrstu aldir þjóðveldisins. Er þó auðskilið að sagnfræðingum hinnar sigur- sælu borgar hefur verið kappsmál að sýna fram á að hún hafi frá upphafi verið fremst borga í Latíumhéraði; en til þess urðu þeir að fara frjálslega með ársetningar og hagræða sannleikanum eftir kenningunni. Durant getur um helztu áfangana í rétt- indabaráttu plebeia fram til 350, en næstu tvær aldir hverfur innri saga Rómaborgar í skuggann fyrir ávinningum útþenslustefn- unnar. Einkanlega gefur höfundur minni gaum en æskilegt væri að flokkadráttunum í Róm á þessu tímabili sem takmörkuðusi ekki lengur við erjur milli patricía og ple beia. Um 300 var risin upp ný höfðingja stétt — nobilitas —• sem ríkustu plebeia ættirnar voru runnar saman við og átti ekk ert skylt við höfðingjaveldi ættsveitanna í elztu sögu Rómar. Þessir flokkadrættir eru svo samtvinnaðir sviptingum á utanríkis- stefnu Rómverja og réttindabaráttu ple- beia að torvelt er að ganga fram hjá þeim. Það er t. a. m. talið víst að Licinusarlögin sem sett voru 367 og veittu plebeium rétt til ræðismannsembættis, hafi náð fram að ganga fyrir tilstyrk Aemilía og Servilía. Þessir frjálslyndu patricíar gerðu bandalag við ríkustu plebeiana gegn hinum aftur- haldssömu Manlíum og Fabíum sem sáu ofsjónum yfir uppgangi hinna „ættlausu" plebeia og óttuðust að of hröð útþensla ríkisins mundi sprengja ættsveitaramma þess og grafa þar af leiðandi undan völd- um sínum. Hin andstæðu viðhorf voldug- ustu patricíaættanna til utanríkismála komu aftur fram í dagsljósið í annarri púnversku styrjöldinni. I frásögn sinni af aðdraganda fyrstu pún- versku styrjaldarinnar fylgir höfundur Pólybíosi. Hann virðist hafa reynt að draga fjöður yfir árásareðli hinnar rómversku íhlutunar á Sikiley sem varð tilefnj stríðs- ins. Ihlutun Rómverja var brot á samningi er þeir höfðu gert við Karþagómenn 306; hann kvað svo á að Rómverjum væri ó- heimilt að hlutast til um málefni Sikileyj- ar. Durant kemst svo að orði í frásögn sinni af fyrstu púnversku styrjöldinni, að sigur Rómverja hafi „sýnt yfirburði þess hers sem skipaður er frjálsum mönnum yfir málaher sem sækist eftir auðkeyptum vinn- ingi." Þetta er ekki skýringin á sigri Róm- verja. Málaher Kaþagómanna sýndi yfir- burði sína yfir Regulusi í Afríku. Og Rómverjar höfðu engum herforingja á að skipa er jafnaðist á við Hamilcar Barca. Eftir ósigur Rómverja við Drepana 249 f. Kr. hefðu Púnverjar trúlega náð yfirhönd- inni í styrjöldinni ef þeir hefðu einbeitt sér að stríðsrekstrinum. En landeigendum í Karþagó, undir forustu Hannós, var meira í mun að færa út lendur sínar í Af- ríku en sigrast á Róm, auk þess sem þeir óttuðust að sigursæll hershöfðingi mundi beita áhrifum sínum til að rýra veldi þeirra. Það má því fremur kenna sundur- lyndi yfirstéttarinnar í Karþagó um ósigur- inn en lélegri framgöngu málaliðanna. Höfundur miklar þjóðhollustu Rómverja í þessari styrjöld er hann segir að „ýmsir borgarar hafi bundizt samtökum og fært ríkinu að gjöf 200 stríðsskip," þegar verst gegndi eftir afhroðið við Drepana. I reynd var hér um nauðungarlán að ræða: ríkið neyddi auðugustu borgara sína til að leggja fram fé til smíðis flotans sem færði Róm- verjum lokasigur við Aegateseyjar 241. Ríkið hugðist ekki endurgreiða lánið nema sigurinn færði því nægilegt herfang í hend- ur. Orsök málaliðastyrjaldarinnar sem brauzt 224
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.