Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.2000, Síða 147

Tímarit Máls og menningar - 01.12.2000, Síða 147
RITDÓMAR sem skiptir máli er að vera nógu snöggur tO að komast sem fyrst til brýnni verk- efna - sem eru þegar allt kemur til alls ekki svo afar brýn! Kular af degi er uppfull af hugleiðing- um af þessu tagi, hvort sem þær snúa að þeim fullorðnu eða börnunum sem erfa eiga landið, og í stuttum en ísmeygileg- um athugasemdum búa margræðar spurningar. Er lausn æ flóknari tilveru sú að halda í gamlar hefðir og fara sér hægt jafhvel þótt það kosti ýmsar fórnir, sbr. líf Þórsteinu, eða eigum við að halda áfram eins og aparnir sem halda fýrir augu, eyru og munn, og láta okkur fátt um finnast? Hér er sagt frá eins og Kular af degi sé ádeilusaga í anda hins gamla nýraunsæis en þann merkimiða fær sagan síst af öllu - með allri virðingu fyrir ódulinni og beinni ádeilu. Kristín Marja er hins vegar höfundur sem er þeim hæfileikum gæddur að stinga á ýmsum kýlum sam- félagsins án prédikana. Hún notar hið háskalega og sterka vopn íróníuna á svo snjallan og lúmskan hátt að lesandinn getur vart annað en kafað undir yfirborð textans og meðtekið háskann sem felst í að bregða sér í gervi apans. Þórsteina ger- ir það um langa hríð en aðeins til að vernda eigið sjálf, allt þar til henni mis- líkar svo að hún býður sjálfri sér og öll- um heiminum birginn. 1 þessari knöppu skáldsögu skorar Kristín Marja einamanaleikann, háska samfélagsins, tilfinningaleysi og fjarlægð manns og manns á hólm á smellinn en um leið umhugsunarverðan máta. Hið sama gerir hún einnig í fyrri skáldsögun- um tveimur, Mávahlátri og í Húsi úr húsi. I þeim skáldsögum er líka að finna kvenpersónur sem hafa ekki alveg fundið samastað sinn í tilverunni en standa samt sem áður, í vissum skilningi, uppi sem sigurvegarar í lok sagnanna. Það að vera kona í nútímaþjóðfélagi krefst annars konar fórna en karlarnir færa og tekur meira á vegna aldagamalla hefða. Kvenpersónur Kristínar Marju bera keim af þessari samkvenlegu reynslu og þær taka á sig alls kyns auka- álag sem fýlgir samfélagi við karla en sú samsuða gerir þær aðeins sterkari. Þær bogna en brotna ekki, sigla út úr sögun- um og bera höfuð og herðar yfir alla aðra, særðar en sterkar og fullfærar um að takast á við lífið upp á eigin spýtur. Því fylgir að vísu einmanaleiki, en er maðurinn ekki alltaf einn? Sigríður Albertsdóttir Kvótinn í Álfheimum Árni Bergmann: Sœgreifi deyr. Skáldsaga. Mál og menning 1999.200 bls. Viðfangsefhi Árna Bergmann í síðustu skáldsögu hans, Sægreifi deyr, er í raun- inni hvorttveggja í senn nýstárlegt og gamalkunnugt. Nýstárlegt að því leyti að baksvið atburða sögunnar er tekið beint úr veruleika og umræðu dagsins, nefni- lega sú staða sem kvótakerfið hefur skap- að í sjávarplássum landsins og umræðan um kerfið sem mjög hefur ágerst hin síð- ari misseri. Gamalkunnugt að því leyti að grunnmynstur í persónusköpun og fjölskylduaðstæðum aðalpersónanna eru vel þekktar íslenskar nútíma goðsagnir. í Álfheimum I upphafi sögunnar er sögusviðið ramm- að af með goðsögulegum víddum. Stór bær / lítil borg á Norðurlandi (vestan- verðu) stendur í skjóli mikils hamars sem gengur fram í sjóinn eins og rismikill reður sem skýlir fyrir norðanáttinni þar sem hann gengur f mót klettahring handan flóans, fornum eldgíg sem mjókkar inn að miðju eins og trekt. Hér TMM 2000:4 malogmenning.is 145
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.