Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.2011, Síða 21

Tímarit Máls og menningar - 01.09.2011, Síða 21
R á n y r k j u b ú TMM 2011 · 3 21 Íslenskir aðalverktakar? Svona aðferðir eru ekki af frjálshyggjutoga og fráleitt að kenna henni sem hugmyndafræði um rán um hábjartan dag. 8 Raunverulegir frjálshyggjumenn eins og þeir sem skrifa á andriki.is hafa horn í síðu ríkisstjórna undir forystu Sjálfstæðisflokksins: „Hvernig á f lokkurinn að vera trúverðugur í gagnrýni sinni á skattahækkanir og eyðslugleði vinstri stjórnar þegar hann er sjálfur búinn að hækka skatta og útgjöld“ var spurt 2009, og bent á að 2006–2008 varð methækkun á ríkisútgjöldum upp á 35%, eða 120 milljarða. (Tilvitnun tekin úr Fréttatímanum 19. ágúst 2011). 9 Nokkur umræða hefur staðið um hvort „frjálshyggja“ hafi einkennt stjórnarhætti á Íslandi áratugina fyrir Hrun og hallast ég nokkuð að máli Atla Harðarsonar um að bæði sé hug- takanotkunin allmikið á reiki, og síðan að tímabilið hafi alls ekki uppfyllt þau skilyrði sem gera verði um frjálshyggju. Sjá til dæmis ritdóm hans um „Eilífðarvélina“, bók sem tekur á mörgum „frjálshyggjuþáttum“. (http://this.is/atli/textar /ymislegt/Um_Eilifdarvjeli na.htm.) Guðni Elísson svarar Atla ágætlega í maíhefti TMM 2010. Ég er samt ekki sannfærður um að þær kenningar sem Guðni rekur um að einkavæðingin hafi beinlínis kallað á aukin ríkis umsvif, eins og voru hér á landi, séu alveg skotheldar. Ef Sjálfstæðisflokkurinn á val kýs hann frekar stundleg pólitísk uppkaup en að halda sig við hugmyndafræðilega línu. Og það er það sem hann gerði, ríkið varð framkvæmdaarmur og kosningasjóður flokksins. 10 Styrmir Gunnarsson skuldar okkur ennþá bókina þar sem hann útskýrir þetta. 11 Nota bene: Ég er ekki einn af þeim sem bendi á ótiltekin „útlönd“ eða „lönd sem við viljum bera okkur saman við“ sem fyrirmynd um þroska, þau eru eins og dæmin sanna gjörspillt mörg á ýmsa lund. Það sem við sjáum þessi misserin er ótrúleg afhjúpun á „vestrænum lýðræðis- ríkjum“. 12 Þar sem ég hef kynnst stjórnmálaflokkum er hollustan ótrúlega hörð krafa, miklu harðari, tel ég, en fólk átti sig almennt á. Auðveldast er að átta sig á þessu þegar þögnin verur allsráðandi, eða þegar gagnrýnendur á eitthvert innanflokksapparat fá til tevatnsins – ekki vegna röksemd- anna heldur afstöðunnar yfirleitt. Hollustan birtist líka stundum í skringilegu hjarðeðli. Eftir síðustu borgarstjórnarkosningarnar þar sem Samfylking og Sjálfstæðisflokkur guldu afhroð mættu oddvitar f lokkanna á kosningavökur til að flytja „sigurræður“. Og var klappað lóf í lófa af viðstöddum. 13 Stjórnmálaflokkarnir hafa rík einkenni ættbálks að mínu mati, frekar en hugmyndasmiðju, en þá umræðu geymi ég. Líkast til er núverandi Framsóknarflokkur hreinræktaðasta birtingar- mynd „veiðimanna og safnara“ á stjórnmálamörkinni. 14 Bent hefur verið á að rekja megi þessa hugsun allt aftur til þjóðveldisaldar og goðorðanna, Íslendingar hafi fært gamla höfðingjaveldið í nýjan búning hverju sinni en aldrei skilið við grundvallarhugsunina. Í uppgjörinu við Hrunið hefur mikið borið á gagnrýni á „formanna- ræði“ sem er nákvæmlega það sem hér er talað um. Rannsóknir á vinnubrögðum og -aðferðum Davíðs Oddssonar munu að líkindum leiða í ljós að í honum hafi höfðingjaveldið komist á efsta stigið, án þess að því sé slegið föstu hér, en eins og vitað er tileinkuðu fleiri sér sömu vinnubrögð. 15 Maður óttast reyndar að eitthvað verulega slæmt eigi eftir að koma upp í þessu efni síðar. Ég hef oft velt því fyrir mér hvers vegna einstakir stjórnmálamenn í þröngum hópi kusu að gera kunningja sína að ofurauðmönnum, prívat og persónulega. Hvað gekk þeim til? Var enginn persónulegur ávinningur neins staðar í þessu? Vonandi ekki, en hingað til hefur maður ekki séð neitt sem bendir til að Íslendingar séu heiðarlegra fólk en gengur og gerist. 16 Það voru ekki ýkja margir á móti einkavæðingu ríkisbankanna á sínum tíma enda flestum full- ljóst hvers konar svikamylla þeir voru. En ekki tók betra við. 17 Í áðurnefndri TMM grein lýsir Ingibjörg Sólrún ágætlega hvernig þetta gerðist eftir kosning- arnar 2003 og eftir hvaða leiðum flokkurinn herti tök sín gegnum ríkisapparatið. Sem „aðferð“ er þetta ekkert nýtt í sögu Sjálfstæðisflokksins, bara miklu fágaðri leið að sama marki og Guðni Th. Jóhannesson rekur í ævisögu Gunnars Thoroddsens um það hvernig pólitísk hags- munagæsla fór fram.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.