Saga


Saga - 2015, Blaðsíða 178

Saga - 2015, Blaðsíða 178
aðeins nokkrum áratugum eldri en máldaginn. Það verður því að segjast eins og er að hér þykir mér djarft leikið án nánari rannsóknar. Síðustu þrír kaflarnir fjalla um hina eiginlegu rannsókn, í fyrsta lagi á kverkarhelli, í öðru lagi á jarðvegslögum á Seljalandi og svo á krossunum í Seljalandshelli, og eru niðurstöðurnar allrar athygli verðar. kristjáni tókst að finna það sem hann telur vera útgröft úr kverkarhelli í sniði fyrir framan hellismunnann og sýnir fram á að hann er undir landnámsgjóskulaginu; þar á milli séu nokkrir sentimetrar af mold og er niðurstaða hans sú, út frá þykkt þeirra jarðlaga, að hellirinn hafi verið grafinn út um 800. Hér er vert að hafa varann á sér. kverkarhellir stendur hátt í hlíð og brött brekka er upp að honum. Móbergið sem hellirinn er höggvinn í er talsvert morkið og hefur víða hrunið úr móbergsklettinum utan við hellismunnann. yfir hellinum er svo jarðvegur. ekki þarf nema góða spýju af mold að vori, í suðvestanleys- ingum, til að mynda allþykkt moldarlag í brekkunni fyrir framan hellinn. Það má því bæði efast um að bergmylsnan í sniðinu sé útgröftur og að unnt sé að draga miklar ályktanir út frá jarðvegsþykknun þarna í brekkunni við hellinn. Rétt er þó að taka fram að kristján telur að unnt sé að greina mun - inn á þeirri steinmylsnu sem grafin hefur verið út úr hellinum og því sem hrunið hefur úr berginu með náttúrulegum hætti. Reyndar er sérkennilegt að kristján skuli velja kverkarhelli til að gera rannsókn sína því Þrasi, þriðji hellirinn á Seljalandi, nokkur hundruð metr- um austar, er mun vænlegri kostur ef gera skal fornleifarannsókn og taka jarðvegssnið. Fyrir framan hann er aflíðandi brekka þar sem yfirborðið hefur ef til vill verið sléttað, en líklegt er að eldri jarðlög og útmoksturinn úr hellinum séu þar undir óhreyfð. Innsti hluti hellisins hefur líka hrunið og hann verið tekinn úr notkun í kjölfarið; því er líklegt að undir hruninu á gólfinu séu leifar sem byggja megi á til að greina notkun hellisins. kverkar - hellir hefur hins vegar verið grafinn hreinn, ofan í hart gólf, á hverju vori meðan hann var notaður undir sauðfé og þinghald. Þar er því lítið að finna. Niðurstöður kristjáns og félaga á jarðveginum við Seljaland eru mjög athyglisverðar. Hann telur þær benda til að búseta hafi verið á svæðinu fyrir 870 en síðan hafi hún lagst af. Hann birtir skýringarmyndir því til sönnunar, annars vegar eins og yfirborðið var 870 og hins vegar 920. Á seinni mynd - inni má sjá skýr för eftir trjáboli, en allt slíkt vantar í fyrri myndina og telur hann það benda til að landið hafi verið rutt. Fyrir leikmann í jarðvegs - fræðum er þetta sannfærandi þótt efast megi um að förin sem fundust í jarðlögum frá því fyrir 870 séu eftir búfé. Síðasti kaflinn fjallar svo um þann aragrúa krossa sem er að finna á veggj- um Seljalandshella. Í því sambandi birtir kristján heilmikið efni um krossa, einkum frá norðurhluta Bretlandseyja, með samanburði við íslensku kross - ana. Þetta er hinn gagnlegasti kafli en þó hefði hann orðið enn sterkari ef meira hefði verið sýnt af samanburðarefni. Niðurstaða kristjáns er sú að greina megi ákveðin tengsl milli krossanna í Seljalandshellum og skosku krossanna. ritdómar176 Saga haust 2015 umbrot.qxp_Saga haust 2004 - NOTA 26.11.2015 11:00 Page 176
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202

x

Saga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Saga
https://timarit.is/publication/775

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.