Skírnir - 01.12.1918, Side 46

332
Um semlibref
[Sklrnir'
en annarstaðar, margar sannar myndir talaðrar tungiu
íslenzka málssögu væri hægara að semja, ef til væri þó
að ekki væri nema t. d. Vio hluti af öllum sendibréfum,
sem skrifuð hafa verið hér á landi, skift niður á aldirnar
að réttu hlutfalli. — Og náskylt málinu, eða einn þáttur
af þvi, er stílfærið. Bréfin verða einatt nákvæmasta leið-
beiningin um stíleiuáenni hverrar aldar í öllum myndum.
Þau sýna okkur, að hugsanabúningurinn er oft, eins og
hugsanirnar sjálfar, líkur hjá skyldum stéttum, og margt
og margt fleira, sem er athugunarefni stílfræðingum.
Bókmentagildi hafa bréfln oft ómetanlegt. Oft getur
verið meira bragð að einu stuttu bréfi en heilum bókum,
sem taldar eru til bókmenta. Eg þarf ekki að nefna
nema Þin^valiabréf og Gamanbréf Jónasar Hallgrímsson-
ar Þá er ekki einkisvirði að hafa til bréf frá þeim
mönnum, sem bókmentasagan á að fjalla um. Þau veita
oft traustari skilning á höfundinum og nákvæmari fræðslu
um hann en önnur verk hans geta látið í té, draga fram
í birtuna margt, sem þar var áður í myrkrunum hulið,
sýna okkur kjör lians og hugarfar og baráttu fyrir lífinu,
skýra fyrir okkur, úr hvaða jarðvegi hann er sprottinn,
o. s. frv., oft með sannari litum en önnur gögn geta veitt,
eða að minsta kosti verða öðrum skilríkjum til uppfylling-
ar. Af því, sem út hefir veriö gefið, get eg ncl'nt t. d.
bréfkafla frá Jóni Borgfirðingi í grein utn hann í Skírni
fyrir nokkrum árum, bréf frá síra Páli Sigurðasyni frá
Gaulverjabæ, sem komu út í Oðni ekki alls fyrir löngu,
og bréf Tómasar Sæmundssonar, sem líklega er Jónasi
Hallgrimssyni að þakka að til eru, því að hann hefir ekki
eingöngu haldið saman öllum bréfum Tómasar til sín,
heldur líka í einu bréfi sínu tii Konráðs Gíslasonar hvatt
hann til að gera slíkt hið sama, en til þessara tveggja
manna eru flest merkustu bréf Tómasar. Þegar lesin eru
slík bréf, þá geta menn ekki annað en viðurkent, að mað-
urinu hefði aldi ei orðið jafn-vel eða rétt skilinn án þeirra.
En þarna er nú aftur komið að persónusögunni, enda má
segja, að hún sé undirstaða undir sögu allra málefna.