Skírnir - 01.12.1918, Blaðsíða 69

Skirnir]
Frá Frakklandi, 1916—1917
355
en aldrei hefi eg séð sorgbitnari augu. í þorpinu var lítil stúlka
til að minna oss á stríðið, því að aldrei gátum vér gengið svo fram
hjá búðinni fólksins, sem skotið hafði skjólshúsi yfir hana, að vór
færum þar ekki inn til að líta á hana. Hún var átta ára; audlit-
ið töfrafrítt, aivarlegt, fölt; augun grá. Þarna sat hún og lók sór
að brúðunni sinni og athugaði þá, sem inn komu. Þessi litla flótta-.
stúlka að minsta kosti var elskuð og hamingjusöm; en eg held að
hún hafi ímyndað sér, að vór mundum nema hana í brott einhveru
daginn — vór störðum svo mikið á hana. Hún hafði það við sigr
sem veldur þv/ að sum andlit hrífa oss eins og fegurstu listaverk.
I allri þessari sáru sorg og langvinnu þjáningum væri þaö
sannarlega undarlegt, ef glaðværa og glöggdæma frariska eðlið gerði
ekki uppreisn og leitaði sór nokkurrar útrásar í kæruleysi eða
beiskum ávítum. Kraftaverkið er það, að þeir halda alt af áfram,
á hverju sem veltur, og sleppa aldrei takinu. Þeir eru fljótir að
dofna og fljótir að lifna aftur, og verða að æmta og skræmta; en
þeim liggur hærra hjarta en rómur. Ást þeirra á landinu, sem er
alt eitt og ást þeirra á sjálfum sór — en það er dypsta ættjarðar-
ástin — hún er takmarkalaus. Þessum tveim dygðum eða löstum
(hvort sem heldur vill) —, glöggdæminu annars vegar, en hins vegar
sjálfsástinni eða sjálfsþóttanum, ef menn vilja það heldur — þeim
lendir alt af saman. Frakkar eru hvorttveggja í senn: lausir við
að þykjast af sjálfum sér og fullir af sjálfsþótta. í huga sínum
og orðum rífa þeir niður alt franskt og sjálfa sig með, um leið og.
þeir í hjarta sór og með athöfnum sínum hefja þá hina sömu hlutl
til skyja. í augum Englendinga, sem eru dulir og alt af snúnir
til varnar, virðast þeir alt af vera að gefa höggstað á sór; en sá,
sem skilur, sór, að þetta er alt þáttur í þeim ævarandi leik and-
stæðanna, sem mótar skaplyndi Frakka og heldur því í einkenni-
legu riðandi jnfnvægi. »Bráðlifandi« er það orð, sem manni flygur
oftast í hug um Frakka. Tilfinningar þeirra og skynsemi vega salt
óaflátanlega, með leiftursnöggum sviftingum. Eg held, að einmitt
þessi sífelda, snögga breyting veiti þeim það hald á líðandi stund,
sem er sérstakt fyrir þá. Þeir sv/fa aldrei inn í þokuheim kenn-
inganna og draumanna. Höfuðið fror ekki tíma tii að fara á sprett
áður en hjartað tekur í taumana, og hjartað ekki að taka til sinna
ráða áður en höfuðið kallar: »Bíddu við!« Þeir skynja báða heima,
en með svo skjótri skiftisvipan, að þeir gefa sig hvorugum alveg á
vald. Gætið að, hve »trúin« kalda er spakleg og tiltölulega hlý i
Frakklandi. Eg man svo vel þegar gamli presturinn í þorpinu
23*