Andvari

Árgangur

Andvari - 01.06.2011, Síða 115

Andvari - 01.06.2011, Síða 115
andvari 113 Á HÖTTUNUM EFTIR HEMINGWAY við m.a. James Joyce og sem hann lagði sig sjálfur eftir í Vefaranum mikla frá Kasmír. Nú lítur hann greinilega á Hemingway sem samferðamann í hinni „mannlegu skírskotun". Gauti Kristmannsson hefur sagt um þennan formála að hann geti talist dæmi um það hvernig höfundar vinni með „óttann við áhrif“ - Halldór „mislesi“ hér Hemingway á skapandi hátt í þágu eigin skáld- skaparstefnu.23 Þá má einnig benda á að þótt orð Laxness séu formáli að þýðingu hans á einni af smásögum Hemingways er megináhersla hans á Hemingway sem skáldsagnahöfund - allt eins þótt sú nýsköpun Hemingways sem hann leggur áherslu á hafi í reynd einkennt smásagnagerð hans fremur en skáldsögurnar. En á þessum tíma er Laxness auðvitað sjálfur að vinna að því að koma skáld- sögunni sem bókmenntaformi til vegs og virðingar á íslandi - og víst er að hann á hvað stærstan hlut í að það gekk eftir. Þetta er ekki sagt til að draga úr vægi Hemingways sem skáldsagnahöf- undar. Skáldsagan hafði á þessum tíma öðlast mjög aukna virðingu sem listrænt bókmenntaform innan enskrar tungu og víðar og Hemingway hafði á skömmum tíma öðlast mikla viðurkenningu sem skáldsagnahöfundur fyrir verkin The Sun Also Rises (1926) og A Farewell to Arms (1929). Þá síðarnefndu þýddi Halldór nokkrum árum síðar og nefndi hana þá Vopnin kvödd. í formála að þeirri þýðingu horfir hann algerlega framhjá smásögum Hemingways og telur þær ekki með „höfuðritum“ hans er „bezt gefa hug- niynd um manninn“. Hann segir að stíll Hemingways sé „stíll aldarandans par excellenceíí og að varla hafi „nokkur maður átt jafn ríkan þátt sem Hemingway í því að breyta hugmyndum rithöfunda um frásagnarlist síðustu tíu-tólf árin.“ Hins vegar varar Halldór við því að menn reyni að skrifa eins og Hemingway; ýmsir hafi gert sig „að viðundri á þessu“; lykilatriði sé að „kunna að varast hann rétt, þó maður þekki hann vel.“24 Lesandi hlýtur að spyrja sig að hve miklu leyti þessi orð eigi við um þýðinguna sem á eftir fylgir ~ en jafnframt er freistandi að sjá hér grilla í hið óttablandna mat eins rithöf- undar á öðrum - þennan dans sem þarf að kunna að stíga, þótt jafnframt sé vísast að varast „partnerinn". Sterk staða rithöfunda er gjarnan vegin í áhrifum, og þótt það kunni að virðast mælikvarði sem byggir oftar á tilfinningu fremur en raunathugun, þá varð almælt að Hemingway hafi snemma - og einkum eftir að Farewell to Arms birtist - haft mikil áhrif á sagnagerð samtímahöfunda og þeirra sem mótuðust sem rithöfundar árin og áratugina þar á eftir, meðal annars á íslandi. Ætla má að þýðing Halldórs, Vopnin kvödd, sé mikilvægur farvegur slíkra áhrifa. Viðbrögð við þýðingunni mótuðust að vísu mjög af skiptum skoðunum á málnotkun Halldórs Laxness, m.a. á stafsetningu hans sem sumum þótti til lýta, bæði almennt og sérstaklega á verki Hemingways, ásamt með ýmsum öðrum þáttum málfars. Halldór brást snarlega til varnar gagnrýninni og svar-
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.