Hugur - 01.01.2008, Síða 50

Hugur - 01.01.2008, Síða 50
48 Jón A. Kalmansson samkvæmt hennar eigin mælikvörðum, en þroskuð fóstur. Tilvitnunin er hluti af andsvari hennar við þessari mótbáru. Nú kunna einhverjir að varpa öndinni léttar við það að sjá að Warren telji óleyfi- legt að eyða ungbörnum eftir hentugleikum. Samt fer ekki hjá því að óróleiki geti læðst að þeim sem les útskýringar hennar. Hvers vegna telur Warren að ástæðurnar fyrir því að ekki eigi að drepa ungbörn séu þær að fólk yrði þá svipt ánægjunni af því að ala þau upp, eða hafi mætur á þeim? Hvað koma ánægja og mætur annars fólks því við að ekki á að drepa nýfædd börn? Er ekki eitthvað ankannalegt við að gefa slíkar ástæður yfirhöfúð? Sumir myndu svara þessari spurningu neitandi. Þeir myndu jafnvel hrósa Warren fyrir þá óhlutdrægni og það hugrekki að fylgja rök- semdafærslunni til röklegrar niðurstöðu sinnar. Aðferðarfræði hennar sé til fyrir- myndar. Hún byrji á að skilgreina þær forsendur fyrir máli sínu sem hún telur mestar líkur á að skynsamt fólk geti fallist á (aðeins verur með tiltekna eiginleika sem gera þær að persónum hafa full réttindi) og dragi síðan óhikað rökréttar álykt- anir. En rök sem einum finnst skynsamleg geta fyllt aðra hryllingi og fengið þá til að velta því fyrir sér hvort þau Warren búi á sömu plánetu, eða hver hún eiginlega sé þessi kona „og hvernig [henni] getur fundist petta vera það sem eigi að tilfæra í umræðu [um dráp á ungbörnum] - og þá við hvern?"2 Tilgangur minn með því að vitna í grein Warrens er meðal annars að vekja at- hygli á því að siðferðilegur ágreiningur birtist á fleiri en einn veg. Hann getur birst sem ósætti um tilteknar skoðanir eða niðurstöðu, en hann getur líka komið fram sem dýpri aðskilnaður í lífsafstöðu og heimssýn. Þeir sem lifa í sömu „siðferðilegu veröldinni" og deila sömu h'fsafstöðu geta verið ósammála um margt, en sýn hvers þeirra á hlutina er hinum aldrei fullkomlega framandi og óskiljanleg. Á hinn bóg- inn geta tveir menn verið sammála um tiltekna niðurstöðu, til dæmis gegn drápi á nýburum, en jafnframt nánast óskiljanlegir í augum hvors annars vegna þess á hve ólíkan hátt þeir hugsa um viðfangsefnið og komast að niðurstöðu. Það sem skilur okkur hvert frá öðru - það sem getur afhjúpað gjá á milli okkar - er sú siðferðilega veröld sem kemur í ljós þegar við gefum eða gefum ekki ástæður fyrir siðferðilegum skoðunum okkar. Það er djúp gjá milli heims þar sem dráp á ungbörnum er morð og heims þar sem siðferðileg staða barna er í raun engin og þeim er ekki gert neitt rangt með því að drepa þau. Eg vík aftur að þeirri gjá í lok greinarinnar, en læt nægja að sinni að benda á að hún er í víðasta skilningi fólgin í ólíkum hugmyndum um hver við erum og hvað hefur merkingu í h'fi okkar. Flest okkar hafa skilning á því að fæðing barns sé einn þeirra tímamótaatburða hfsins sem mótar grundvallarhugmyndir okkar um hvað það er að vera manneskja. Þau viðbrögð, þær tilfinningar, þær hugsanir sem bærast með okkur á slíkum stundum skilgreina að mikilvægu leyti mennsku okkar. Við skynjum það líka flest að þessi viðbrögð okkar geta verið 2 Hér vitna ég í orð bandaríska heimspekingsins Coru Diamond í grein hennar „Losing Your Concepts", Ethics (janúar 1988), s. 274. Diamond er að lýsa viðbrögðum við einhverjum sem segði í umræðu um dýratilraunir að ein ástæðan fyrir því að rangt væri að gera tilraunir á „ungbörnum“, setja þau í búr, prófa á þeim efnasambönd eða beita þau raflosti, sýkja þau af krabbameini eða vekja þeim mikinn ótta eða kvíða, eða drepa þau, væri sú að með því færi samfélagið á mis við mikilsvert framlag þeirra fengju þau að fullorðnast á eðlilegan máta.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.