Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.11.1982, Page 97

Tímarit Máls og menningar - 01.11.1982, Page 97
Eins og á vígvelli skemmtibókmenntir: að semja úr efniviði veruleika einskonar andheim handa okkur að gleyma okkur við hann. I vísri vitund þess að heimur sögunnar sé ekki okkar heimur eins og hann er. Skemmtibókmenntir eru eftir eðli sínu andraunsæjar bókmenntir. I Sögu um glæp kann það að vera eftirtektarverðast hversu náin líking verður, þar sem best lætur, með heimi sögunnar og raunheimi lesandans, hvernig margvíslegt hugmyndaefni og hugmyndatíska beint úr samtíð sagnanna er þar tekið til þessara nota og heimfært frásagnarheimi, frásagnarformi sakamálasögu með sama skáldlega vandlæti og til er ætlast af hinum virtu og viðteknu skáldbókmenntum. Það er einatt mjótt á mununum með skáld- og skemmtibókmenntunum. Og list sagnanna verður vitanlega ekki greind nema gerð sé grein fyrir málfari, málsköpun þeirra; þar er upphaf og endir þeirrar hversdagsljósu veruleika- líkingar sem ber uppi allar bestu sögurnar. Vera má að með Sögu um glæp hafi Sjöwall og Wahlöö samið nýja formúlu fyrir slíkri sögu: hinni samfélagslegu sakamálasögu þar sem allt böl verður rakið til félagslegra og pólitískra róta. Areiðanlega hefur líka slík heimsýn í sögu komið og kemur mætavel heim við algengan skoðunarhátt á meðal lesenda á tíma sögunnar. Og skemmtibókmenntir verða aldrei mark- verðar fyrir neitt það sem þær hafa sjálfar fram að færa, frá eigin brjósti — heldur hitt sem lesendur finna í þeim, og vinsældir og útbreiðsla þeirra votta að fundist hefur. Þá koma aðrir á eftir og slíta út úr hverri nýrri formúlu. Hvað um það: þær sögur sem best takast sem skemmtisögur verða jafnharðan bestu skáldsögurnar í flokknum. Þetta held ég að séu nokkrar sögurnar um hann miðjan þar sem hin nýja formúla er að verða til, enn ekki orðin að föstu frásagnarmóti, klisju. Asamt með spennu sjálfra atburðanna, öllu sínu raunsæi í umhverfislýsingu og persónugerð, mynda þær og miðla lesanda með sér einhverskonar spennu eða streitu milli formgerðar og frásagnarefnis, þess sem þær vildu sagt hafa og í raun er unnt að segja í sögunum. Nokkrar þessar sögur eru einhverjar allra bestu sakamálasögur á seinni árum. Því er líka sá frami sem Saga um glæp hefur fengið á alþjóðlegum markaði skemmtibókmennta, meðal vandlátra lesenda saka- málasagna, allur vel fenginn og verðskuldaður. Grein þessi er að stofni til erindi, flutt á bókmenntakynningu Máls og menningar í október 1981, þar sem Maj Sjöwall var gestur félagsins; það er hér verulega aukið frá því sem þar var flutt. Roman om ett brott, Saga um glæp kom út sem hér segir á sænsku og í íslenskri þýðingu. Þráinn Bertelsson þýddi þrjár fyrstu sögurnar; Ólafur Jónsson fimm þær næstu; tvær eru enn óþýddar: Roseanna, 1965: Mordið á ferjunni, 1977. 591 L
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.