Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.11.1989, Síða 122

Tímarit Máls og menningar - 01.11.1989, Síða 122
Tímarit Máls og menningar (12). Það er meira en líklegt að annar höfundur hefði valið á allt annan hátt, en það sem máli skiptir er að bréfin og viðbætur höfundar mynda eina heild og Bríet verður ljóslifandi fyrir hugsjónum lesandans. Svo lifandi varð hún fyrir mér að mér fannst ég næstum geta átt við hana orðastað. Þetta á reyndar ekki bara við um Bríeti heldur Laufeyju líka og Bríeti yngri - höfund bókarinnar. Einn stærsti kosturinn við „Strá í hreiðrið“ er hversu nálæg höfundurinn er. Það sem hún leggur til bókarinnar frá eigin brjósti er ekki skrifað af nátt- úrulausu hluttekningarleysi heldur er hún þátttakandi í gleði og sorg þessara tveggja kvenna, Bríetar og Laufeyjar. Hún reynir aldrei að hjúpa sig hlutleysi fræðimannsins, þvert á móti, hún tekur afstöðu. Hún fyllir í eyðurnar, dregur saman línur, tengir atburðum líðandi stundar, dregur lærdóma, veltir vöngum og á stundum ræðir hún beint við ömmu sína og nöfnu. Oftar en ekki er það á þann veg að hún tekur upp þykkjuna fyrir Laufeyju og Héðin þeg- ar henni finnst sú gamla gerast of tilætl- unarsöm. Sem lesandi lendir maður því stundum í samræðum með sjálfum sér bæði við Bríeti eldri og Bríeti yngri. Það eru skemmtilegar samræður. Stíll höfundar er kraftmikill og pers- ónulegur sem og söguskýringar hennar og þjóðfélagsgreining. Væri hægt að nefna mörg dæmi en ég vel nokkur af handahófi. Um deilurnar í sambands- málinu segir hún: „Enn verður víst að drepa á hina dæmalaust þvælingslegu og afspyrnuleiðinlegu karlapólitík þessara ára. . .“ (274). Um Landsbankamálið segir hún: „Þetta bankahneyksli skilst mér að sé hið fyrsta af furðu mörgum í skammri bankasögu Islendinga. En sú hefð stendur í miklum blóma á vorum dögum sem kunnugt er enda hefur hinn þroskaði helmingur þjóðarinnar verið einráður og ótruflaður við stjórnvölinn á þeim vettvangi til þessa dags.“ (114). Um bréf Héðins á menntaskólaárum hans segir hún: „Þau eru því miður skelfilegt og ótvírætt sönnunargagn þess að hinn hvimleiði menntaskólahúmor er ekki nýr af nálinni.“ (88). Kosningaréttur kvenna Flest bréfanna eru skrifuð á árunum 1910-’17 á námsárum Laufeyjar, og síðar Héðins, í Kaupmannahöfn. A þessum árum er mikið að gerast í réttindamál- um íslenskra kvenna, þær fá jafnan rétt á við karla til náms, styrkja og embætta og þær fá kosningarétt og kjörgengi til Alþingis. Þetta eru líka umbrotatímar í íslenskum stjórnmálum og þingmenn heyja heilmikla sjálfstæðisbaráttu í söl- um Alþingis. Frá þessu segir Bríet í bréfum sínum og höfundur bætir upp á þar sem á vantar. Það sem vakti þó at- hygli mína var að Bríet virðist hafa tak- markaðan áhuga á sjálfstæðisbaráttunni - eða bröltinu eins og nær væri að kalla það - og lái henni það hver sem vill. Eigi menn erfitt með að henda reiður á klofningi og málefnaágreiningi í íslensk- um stjórnmálum í dag, þá má það verða þeim nokkur huggun að ekki var það auðveldara í upphafi aldarinnar. Grein- ing höfundar á stjórnmálaástandinu er ekki fjarri lagi. „Ymsir flokkar eru stofnaðir á þessum árum en eiga mis- langa lífdaga; þeir klofna ýmist „þvers- um“ eða „langsum" og brotin renna saman við undanvillinga úr öðrum flokkum í ókræsilegan hrærigraut. Allir eru þessi flokkar og flokksbrot að eigin sögn fulltrúar sannra þjóðhollra Islend- inga, halda fram sjálfsforræði og þjóð- 520
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.