Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2011, Blaðsíða 224

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2011, Blaðsíða 224
224 tilleiðslu). Hugsum okkur nú að kenning K lifi af hverja hörðu afsönn- unartilraunina eftir aðra sem þýðir að hún sé vel staðfest samkvæmt for- skriftum Poppers. En er ?K er vel staðfest? sönn eða sennileg vegna þess að hún leiðir af sönnum staðhæfingum um einstök tilvik, staðhæfingum á borð við ?K lifði af afsönnunartilraun nr. 1?, ?K lifði af afsönnunartilraun nr. 10? og svo framvegis Staðhæfingin ?K er vel staðfest? er einfaldlega sönn eða sennileg í krafti tilleiðslu. Vegna þessa á Popper aðeins tvo kosti og báða slæma. Annaðhvort verður hann að viðurkenna að tilleiðsla sé möguleg eða gefast upp á kenningunni um að afsönnunartilraunir geti staðfest tilgátu. Í fjórða lagi er afsönnunin skrítin skepna. Fræg er sú kenning þeirra Pierres Duhem og Willards Van Orman Quine að þegar reynslan stríði gegn tilgátu getum við ekki vitað hvort tilgátan er röng. Kannski er allt í himnalagi með hana en ekki hjálparkenningarnar, ómeðvitaðar forsendur okkar og svo framvegis.55 Þegar öllu er til skila haldið þá reynir á hverja einustu skoðun okkar þegar tilgáta er prófuð, trú okkar á reynsluna eða rökfræðina er þar ekki undanskilin. Skoðanir okkar mynda mikinn vef og er engum gefið að vita með vissu hvar vefurinn hefur trosnað. Meginreglur rökfræðinnar, eins og til dæmis mótsagnarlögmálið, eru jafn fallvaltar og hvað annað.56 Eina ástæðan fyrir því að við trúum þeim er einfaldlega sú að enginn hefur hingað til komið með betri hugmynd.57 Svo langt gekk Popper hreint ekki. Hann taldi að forsenda skynsam- legrar hugsunar væri að menn viðurkenndu grundvallarlögmál rökfræð- innar. Við getum ekki afsannað kenningu nema við gerum ráð fyrir mót- sagnarlögmáli, ef kenningin og staðhæfingar um reynslu stangast á þá geta ekki báðar verið sannar. Ef við létum mótsagnarlögmálið róa þá gætum 55 Duhem, sem var franskur eðlisfræðingur, mun hafa sett þessa kenningu fram um 1914, meðan þeir Quine og Popper voru enn á barnsaldri. Samkvæmt Stanford Encyclopedia of Philosophy: http://plato.stanford.edu/entries/duhem [sótt 23. mars 2011]. 56 Athugið að þótt Quine hafi verið fallveltissinni þá var hann ekki afsönnunarsinni eins og Popper því hann taldi ekki tilraunir til að hrekja kenningar vera alfa og omega vísinda heldur að kenningar mætti staðfesta. Sama gildir um Peirce. Hugtakið fallveltishyggja er víðara hugtak en hugtakið afsönnunarhyggja, síðar- nefnda hugtakið er undirhugtak fyrrnefnda hugtaksins. Maður getur sem sagt verið fallveltissinni án þess að vera afsönnunarsinni en ekki verið afsönnunarsinni án þess að vera fallveltissinni. 57 Til dæmis Willard Van Orman Quine, From a logical Point of View, New York: Harper Torchbooks, 1953, bls. 42?46. STEFÁN SNÆVARR
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228
Blaðsíða 229
Blaðsíða 230
Blaðsíða 231
Blaðsíða 232
Blaðsíða 233
Blaðsíða 234
Blaðsíða 235
Blaðsíða 236
Blaðsíða 237
Blaðsíða 238
Blaðsíða 239
Blaðsíða 240
Blaðsíða 241
Blaðsíða 242
Blaðsíða 243

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.