Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2011, Blaðsíða 228

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.10.2011, Blaðsíða 228
228 ingar teldust sannaðar, þar til annað reynist sannara. Ákvörðunarhyggja (e. decisionism) Poppers grefur þannig undan afsönnunarhyggjunni. Hún gerir í reynd sönnun jafn hátt undir höfði og afsönnun um leið og sú síðar- nefnda missir allan mátt, verður leikbrúða í höndum ákvörðunarinnar. Í annan stað þýðir þetta að Popper játi í reynd að hugtakið um vísindi sé að nokkru leyti stofnanahugtak, ekki bara hugtak með ákveðna rök- gerð, það er að segja hugtak hvers eðli má ákvarða með rökgreiningu einni saman. En hvers vegna má líta á vísindi sem stofnanahugtak? Það sem gerir A að ákvörðun er heild reglna og virknishátta (e. practices), virknishættirn- ir eru bundnir meira eða minna formlegum stofnunum. Ákvörðunin um að bjóða jafntefli í skák getur ekki orðið þess lags ákvörðun nema innan ramma þess félagsfestis sem við köllum ?skák?. Reglur og hefðir þessa festis, virknishættir þess, gera slíka ákvörðun mögulega. En við getum ekki skilið hefðir og reglur um breytni með rökgreiningu einni saman.65 Að breyttu breytanda getum við ekki skilið ákvörðunina um að telja A gilda afsönnun nema í ljósi reglna, hefða og virknishátta vísindanna, við verð- um í stuttu máli að líta á vísindin sem félagsfesti eða stofnun. Sú stofnun verður ekki skilin til fullnustu með rökgreiningu, bæta þarf við óformlegri greiningu á máli vísindafestisins og empirískum athugunum á sögu og starfi vísindanna. Í sjöunda lagi virðist Popper nánast gefa sér að afleiðsla sé í himnalagi þótt hann hafi eflaust vitað að ekki sé hægt að sanna að svo sé. Við getum ekki sannað ágæti afleiðslu með afleiðslu án þess að gefa okkur það sem við hyggjumst sanna.66 Ekki er heldur hægt að sanna þetta ágæti með tilleiðslu ef tilleiðsla er ekki tækt rökfærsluform. Þar af leiðir að ekki er hægt að sanna að afleiðsla sé tækt rökleiðsluform, við verðum einfaldlega að gefa okkur að svo sé. En mælir þá eitthvað gegn því að gefa sér að tilleiðsla sé tækt rökleiðsluform? Í áttunda lagi er engan veginn víst að hugtak Poppers um gervivísindi sé frjótt. Sé vísindahugtakið stofnanahugtak þá er hugtakið um gervivísindi inntaksrýrt. Ef vísindahugtakið er stofnanahugtak væru vísindin eins og skák, stofnun eða festi sem lýtur ákveðnum reglum og einkennist af vissum 65 Sjá til dæmis Kjørup, Menneskevidenskaberne, bls. 101?103. 66 Breski rökfræðingurinn A. N. Prior gerir skipulega grein fyrir því hvernig gildi afleiðslu ræðst af merkingu þeirra rökyrða sem beitt er í henni og hvernig merk- ing þeirra ræðst aftur af gildi afleiðslunnar. Við getum sem sagt ekki sannað gildi afleiðslunnar nema við gefum okkur að hún sé gild. A. N. Prior, ?The Runabout Inference Ticket?, Analysis 21/1960, bls. 38?39. STEFÁN SNÆVARR
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228
Blaðsíða 229
Blaðsíða 230
Blaðsíða 231
Blaðsíða 232
Blaðsíða 233
Blaðsíða 234
Blaðsíða 235
Blaðsíða 236
Blaðsíða 237
Blaðsíða 238
Blaðsíða 239
Blaðsíða 240
Blaðsíða 241
Blaðsíða 242
Blaðsíða 243

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.