Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2012, Síða 104

Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2012, Síða 104
þingmálafunda, sem og af umræðum á Alþingi mætti ætla að flestir höll- uðust að aðskilnaði. Virðist Kjartan hafa verið einn fárra kirkjumanna sem tók þennan „þjóðarvilja“ alvarlega en hið sama má þó segja um Þórhall biskup. Taldi Kjartan margar ástæður liggja fyrir þessum útbreidda vilja til aðskilnaðar: Sumir sætti sig ekki við trú og siði þjóðkirkjunnar og aðrir heyri til öðrum trúflokkum. Algengustu ástæðuna áleit hann þó vera að mönnum finndist „það starf, sem prestastéttin leysir af hendi, ekki vera þess virði sem það kostar...“29 Við þessum útbreiddu sjónarmiðum brást Kjartan svo: Eg geri ráð fyrir, að ef prestastéttin leggst mjög á móti skilnaðinum, þá verði það býsna almennt skilið svo, að við séum þar að berjast fyrir hagsmunum sjálfra okkar, það sé barátta fyrir brauðinu okkar fremur en hag lands og lýðs. Og þá yrði það sjálfsagt ekki til að auka veg prestatéttarinnar.30 [Leturbr. Nýtt kirkjubl.] Kjartan benti á að árið áður hefðu litlar umræður orðið um málið en tveir fyrirlestrar verið fluttir annar með en hinn á móti skilnaði. Átti hann þar við fyrirlestur Friðriks J. Bergmann sem andmælti skilnaði og ræðu Þórhalls biskups um skilnaðarkjörin sem hann túlkaði sem meðmæli með aðskilnaði líkt og gert var framar í þessum greinaflokki en ekki aðeins sem varnaðarorð ef til aðskilnaðar kæmi.31 Þá hafi prestastefnan á Þingvöllum 1909 ályktað gegn aðskilnaði en þá með þeim fyrirvara að réttur safnaða til að losna við presta sem þeim ekki líkaði yrði rýmkaður. Umræða um þetta svigrúm var oft samfara auknum kröfum um kenningarfrelsi presta. Kjartan 29 Kjartan Helgason 1912: 180. Þessi orð Kjartans gætu verið kveikja að hugvekjunni Spurningar (1912) sem birtist í Nýju kirkjublaði. Þar veltir bréfritari sem kallar sig J. vöngum yflr störfum presta og biskupa að fornu og nýju og ber saman við lækna og lögfræðinga. 30 Kjartan Helgason 1912: 181. 31 Friðrik J. Bergmann var þjónandi prestur í Vesturheimi og því starfandi í fríkirkju. Varaði hann við því fyrirkomulagi hér. Óttaðist hann að ef fríkirkjuskipan yrði komið hér á myndi „á stórum svæðum ... alls engin kirkja verða“, aðeins hluti fólksins tæki þátt í starfi fríkirkjusafnaðar sem yrði erlendum trúboðsfélögum „að bráð og verða leiksoppur ofsatrúar, ofstækis og hindurvitna" og lognast útaf á tiltölulega skömmum tíma. Friðrik J. Begmann 1911: 14-17. Sjá Hjalti Hugason 201 la: 27-37, 42—43. Jón Jónsson (1852-1923) frá Sleðbrjót fyrrum alþm. Norðmýlinga (flutti vestur um haf 1903) varaði einnig við fríkirkjufyrirkomulagi og benti á að almenningur hér á landi væri vart undir það búinn að standa undir fjárhagslegum rekstri fríkirkju er annað gæti hlutverki sínu. Hitt taldi hann þó mikilvægara „...að ríkið viðurkenni „eilífðarmálin“ þess verð, að það álíti sér skylt að telja þau eitt af þvi er miði til að skapa göfuga þjóð“. Jón frá Sleðbrjót var því andvígu aðskilnaði af prinsípsástæðum. Jón Jónsson 1914: 228. Sjá Sigurður P. Sívertsen 1915b: 188-189. 102 J
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188

x

Ritröð Guðfræðistofnunar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritröð Guðfræðistofnunar
https://timarit.is/publication/1152

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.