Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2012, Síða 146

Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.01.2012, Síða 146
Það kom í hlut eins af kirkjunnar mönnum að marka braut nútímalaga. Það gerði Tómas Aquinas með bók sinni Summa Theologia.57 Þetta er gríðarlega stórt frumsamið verk og áhrif þess meiri en upp verður talið. Það sem hér kemur við sögu er aðallega kaflinn um lög.58 Tómas skrifar um hina ýmsu flokka laga og skilgreinir þá eftir eðli og uppruna. Það er ekki lagabókstafurinn sjálfur sem Tómas er upptekinn af, heldur siðfræði og tilgangur laganna. I þessari umfjöllun vitnar hann í öll þau rit sem hér hafa upp verið talin, auk þess til grískra heimspekinga og fræðimanna síns samtíma. Hann notar líka glósurnar sem áður er getið. Tómas vinnur það afrek, að hann sameinar í útskýringum sínum guðfræði Biblíunnar og þær kenningar Aristótelesar, sem á annað borð samrýmast kristni, í eina heild.59 Margir fremstu lögspekingar samtímans hafa rann- sakað rit Tómasar og hann er álitinn einn helsti upphafsmaður nútíma- réttarheimspeki. Tómas lifði ekki að ljúka verki sínu né sjá árangur siðfræði sinnar. Á hans tímum og langt fram eftir öldum óðu forréttindastéttir aðals og klerka uppi og hlýddu nánast engum lögum. Þetta vakti auðvitað óbeit á spillingu og löglausu framferði þeirra, og varð fyrsta og fremsta kveikjan að mótmælendahreyfingum Lúthers og Kalvíns gegn páfastólnum á sextándu öld. Breska biskupakirkjan er stofnuð um svipað leyti. Kirkjuvaid og ríkisvald Eins og áður segir leiddi upplausnin á síðfornöld til átaka milli kirkjunnar og veraldlegra valdhafa. Á velmektardögum kaþólsku kirkjunnar í Vestur- Evrópu reynir hún hvað hún getur að efla Hið heilaga rómverska keisara- dæmi sem sinn veraldlega arm. Þegar best gengur, er kirkjan miklu nær því að fara með ríkisvaldið heldur en konungarnir. En siðbótin verður mikil blóðtaka fyrir kaþólsku kirkjuna. I kjölfar hennar setja tveir menn, þeir Marteinn Lúther og heimspekingurinn Jean Aristótelesi, Euklíð og fleiri fræðimönnum eftir nær þúsund ár. Þetta er dálítið furðulegt þegar horft er til að rómverskir fræðimenn eins og t.d. Cicero héldu kenningum Aristotelesar mjög á loff. 57 Summa Theologica: Christian Classics Ethereal Library, Calvin College, 3201 Burton St. SE Grand Rapids, MI 49546 USA http://www.ccel.org/ccel/aquinas/summa.html 58 Tómas af Aquino: Um Lög-, Lærdómsrit bókmenntafélagsins; Hið íslenska bókmenntafélag 2004; íslensk þýðing Þórður Kristinsson með inngangi eftir Garðar Gíslason 59 Það er einkum afstaða Aristótelesar til kvenna sem fer fyrir brjóstið á mörgum í dag. En það er ýmislegt fleira sem ekki skal tíundað frekar, en minna má á að helsta starf Aristótelesar var að vera herskólastjóri Filippusar II Makedóníukonungs og bar sem slíkum skylda til að ala herforingja hans upp í trú á rétt hins sterka og hefndarskyldu. 144
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188

x

Ritröð Guðfræðistofnunar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritröð Guðfræðistofnunar
https://timarit.is/publication/1152

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.