Gefn - 01.07.1871, Blaðsíða 28

30
sem Grikkir þóktust geta numið nokkuð af; og það er eptir-
tektavert hversu líkt stendur á hjáþeim og Norðurlandabúum
í því, að þessi vísindasókn til annara þjóða bafði engin áhrif
á málið: griskan var svo auðug og liðug að hún gat búið
allar hugmyndir sínum eigin hjúpi eða þá hún setti á þær
einkennilegt innsigli málsins þó rekja megi orðin til annara
mála og þurfti ekki að lána óbreytt útlend orð yíir hvað
eina, eins og vér sjáum daglega hin núverandi mál gera:
enska, þjóðverska, frakkneska, ítalska, spænska: allt ersam-
setníngur úr grisku og latínu, og þessu tylgja flest hin minni
háttar málin; en þess verður og að gæta, að rithöfundar
Grikkja voru öðruvísi á sig komnir og öðrum andlegum
kröptum útbúnir en sá skrælíngjaher sem nú ritar blöð og bæk-
ur — þó annars margir sé góðir rithöfundar. Samt megum
vér ekki þegja yfir því, ef sannleikans skal gæta, að Grikk-
ir (og Rómverjar eptir þeim) voru ekki lausir við eintiján-
íngsskap í skoðan sinni á öðrum þjóðum, því þeir fyrirlitu
eiginlega alla nema sjálfa sig, hirtu ekki um að læra né
skilja neitt mál og kölluðu allar þjóðir »óþjóðir« eða skræl-
íngja (barbaros); þeir hæddust að málum þeirra og þektu
ekki til neins að kalla fyrir utan Miðjarðarhafslöndin; því
Herodotus og Strabon, Pytheas og Hekatæus o. s. fr. eru
undantekníngar. J>ó vér getum fundið ýmsar athugasemdir
um útlönd víða hjá Grikkjum og Rómverjum (sem voru
lærisveinar Grikkja í allri menntan), þá eru þær raunar all-
ar á stángli en engin samanhángandi kenníng eða almenn
þekkíng sem hafi gengið í gegnum alla þjóðina með þeim
sama krapti og sá eiginlegi lífsstraumur andans, sem Grikk-
ir eru svo frægir fyrir. En engu að síður eru þessar at-
hugasemdir eða bendíngar næsta merkilegar, og því dýr-
mætari sem þær eru sjaldgæfari, eins og gimsteinar, því af
þeim sést að líf var víðar í heiminum en á Grikklandi, hul-
ið og furðulegt líf, og að Grikkir höfðu spurn af því. —
Ressi eintrjáníngslega skoðan á útlöndum var í rauninni af-
leiðíng menntunarinnar, því þeir gátu ekki annað en fundið