Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1923, Blaðsíða 68

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1923, Blaðsíða 68
 68 Seiluhreppur. Ytra Skörðugil. Syðra Skörðugil. Matsbókin kallar þessar jarðir Skarðagil, en það nafn finnst hvergi í góðuni heimildum og er víst »leiðrétting«. En Skörðugil hefur nafnið verið frá fornöld og jafnan síðan. Kemur fyrst fyrír í ágætri heimild, næstelzta íslenzku frum- skjali á skinni, þ. e. stofnunarbréfi Jörundar biskups 1295, þá er hann setti klaustur á Stað í Reyninesi (Fbrs. II). Þar eru meðal jarða, sem biskup gefur »Skaurðugil« og »Skaurðugil ytra«, einnig svo nefnt í staðfestingarbréfi Auðunnar biskups á stofnskránni (1315) (sama bindi), ennfremur í Sigurðarregistri á skinni 1525 og 1550 (Fbrs. IX, XI) (»Skordugil«). Enn í dag er nefnt Skörðu- en aldrei Skarða-, og er því ekki ástæða til að taka upp slíka »leiðréttingu< á meira en 600 ára gömlu nafni, sem ávallt hefur haldizt óbreytt. Myndina Skarðagil í Fbrs. IV (1446) er ekki að marka, því að ís- lenzkan á því skjali, þótt frumskjal sé, er allmjög afbökuð (norsku- skotin) Seila. Svo ritað í Sturlunguútgáfu Kaalunds (sbr. einnig Cleasbys orðabók), en Seyla er nafnið ritað opt í fornbréfum frá 15. og 16. öld, í bréfi frá 1406 (Fbrs. III), er bæði Seila og Seyla. Þykir rétt- ast að halda elzta rithættinum Seila, enda optast svo ritað nú. Brautarlwlt [Litla Seila]. Brautarholt sem nynefni tekið upp með stjórnarleyfi 1915. Vallanes [Skinþúfa]. Vallanes tekið upp með stjórnarleyfi 1916. Gamla nafnið var Skinþúfa, sbr. Fbrs. VI (1480) VII (1493) og Sigurðarregistur 1550 (Fbrs. XI) en ekki Skinnþúfa, þótt nafnið sé svo ritað í einu bréfi (1483) (Fbrs. VI, og í elzta hluta Sigurðar- registurs 1525 (Fbrs IX). Skynþúfa, sem aðalnafn í 1861, er vit- leysa, en bendir þó á rétta nafnið, samkvæmt framburðinum. IpisUJl. í Fbrs. III. (1406) ípiss-, IV (frumrit á skinni 1427) ípis-; s. st. (frumrit frá 1446, þó bjagað) Ypers-, og IX (Sigurðarregistri) ípes-; í Jb. 1696 og A. M. Ipis-, í manntalsbókum Skagafjarðarsýslu um 1800 Ibis , en síðar (um 1830) ípis-, svo einnig í Johnsen og 1861. Myndin ípishóll er elzt og lengst notuð og líklega réttust, þótt merking orðsins sé óviss. Tilgáta Guðmundar heit. Þorláks- sonar magisters, að Ipis- sé = Ýbeygis- (þ. e. Bogsveigis-) er falleg að vísu, en ekki finnst mér liklegt, að jörðin hafl heitið svo; til þess er ofmikið samræmi í hinum ýmsu ritháttum nafnsins; einhver þeirra hefði líklega farið nær Ýbeygishól, ef jörðin hefði heitið svo. Að nýju myndinni í matsbókinni íbúðshóll(!) er ekki orðum eyðandi. Elivogar. í Fbrs. III. (1378 og 1391), sbr. VIII, 13 Elivogar
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.