Réttur - 01.01.1951, Blaðsíða 142

142
RÉTTUR
ERLENDAR BÆKUR
Marcel Cohen:
Le language, structure et
evolution.
M. Cohen er kunnur franskur
málfræðingur, m. a. sérfróður í
semetiskum málum. Hann stóð á
sínum tíma ásamt A. Meíllet að
útgáfu mikils yfirlitsrits um
tungumál (Les langues des
mondes). Hann hefur og lengi
verið einn þeirra fræðimanna, er
standa að tímaritinu „La Penseé“,
sem áður hefur verið á minnzt
hér í þessum dálkum. Prófessor
Cohen hefur og samið allmikið rit
um franska málsögu og gert sér
far um að beita marxiskum rann-
sóknaraðferðum og hnekkja hin-
um ýmsu kenningum málfræði-
legrar hughyggju, bæði í því er
varðar þróun og sögu tungunnar,
sem og stöðu málsins innan sam-
félagsins yfirleitt. í ofangreindri
bók sinni f jallar Cohen um málið,
gerð þess og þróun. Hann byrjar
á því að skilgreina viðfangsefni
málvísindanna og víkur að helztu
skoðunum um uppruna málsins
og því hvaða gögn helzt megi að
notum koma við ráðningu þeirr-
ar gátu. Þá er um það rætt,
hversu málið greinist, í þjóðtung-
ur, mállýzkur og sérmál ýmis-
konar. Síðan kemur höfundur að
innri gerði málsins, hljóðfræði —
og byggingarkerfi þess. Loks er
svo rætt um þróun mála, ytri
sem innri. Höfundur leitast jafn-
an við að líta á málið í tengslum
við þjóðfélagið og þróun þess, án
þess þó að láta sér sjást yfir sér-
eðli þess. Bókin er ekki stór, að-
eins 140 blaðsíður, og fremur
ætluð leikmönnum á þessu sviði
en málfræðingum. Engu að síður
má margt af henni læra, hún er
skýrt og skilmerkilega skrifuð
— og aðalatriðunum gerð all-
rækileg skil.
Roger Garaudy:
Grammaire de la Liberté.
Bókin fjallar svo sem titillinn
ber með sér um frelsið. Höfundur
byrjar með því að sýna okkur
nokkrar svipmyndir úr daglegu
lífi, um hversu frelsinu vegnar
nú í heimi hér, og hve ólíkar hug-
myndir menn gera sér um það.
Því næst rekur hann í megin-
dráttum sögu hins svokallaða
borgaralega frelsis, ósamræmið
milli hugtaka og veruleika, og
áhrif eigna- og stéttamunar í
þessum efnum. Hið borgaralega
frelsishugtak er í reyndinni nei-
kvætt — það er jafnan „lausn
frá“ einhverju, svo sem talsmenn
þess orða það. Að baki felst sú
hugsun, að samfélagið sé í sjálfu
sér fjötur á frelsi manna en ekki
skilyrði þess og vettvangur. í
augum marxistans er frelsið já-
kvætt — það er frelsi til einhvers,
frelsi í reynd og framkvæmd.
Einstaklingnum er ekki tef lt gegn
samfélaginu, frelsi utan við sam-
félagið er helber blekking, því að
frelsið er ávöxtur af samstarfi
og samlífi manna. Frelsið er ekki
reist á duttlungum einstaklinga,
heldur á skilningi þeirra og valdi
á lögmálum náttúrunnar og þjóð-
félagsins. Borgaralegt þjóðfélag