Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 40

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 40
152 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN Eins og vænta mátti, lágu margar af hinum brákuðu hríslum, sem þó héngu fastar á rót sinni, teygðar í þá átt sem hlaupið æddi yfir þær. Afrifið myndaði einnig rákir með sömu stefnu. En þessu var annan veg farið um hinn smávaxnari og linari gróður, sem einnig hafði losnað um. Sina, rótatægjur og lyngdræsur lá allt teygt undan haila, þvert niður brekkuna. Þannig hefur það bersýnilega skolazt af vatni, sem hefur alls staðar fossað ofan brekkuna, eftir að megin- hlaupið var farið hjá. Þessi verksummerki minna helzt á aðslag og útsog öldu, sem skellur skáhallt upp að sjávarströndu og brotnar. Þó hefur hér verið margfalt meiri aflsmunur aðslags og útsogs en í nokkru brimi. í suðurhlíð Steinsholtsdals, þ. e. með vinstra jaðri hlaupfarsins allt út undir dalmynnið, tókst mér ekki að finna nein glögg hiaup- mörk. í fyrstu átti ég þeirra helzt von í svipaðri hæð og í norður- hlíðinni, þ. e. í 30—70 m hæð yfir dalgrunninum. En að sunnan- verðu fundust engin merki eftir hlaupið — hvorki afrif á mosateyg- ingum né strandaðir jakar — hærra en um 20 m yfir jafnsléttu. Þarna hlýtur yfirborði hiaupsins að hafa hallað um þvert frá hægri til vinstri, þ. e. frá norðri til suðurs. Orsök þessa halla gat vart verið önnur en miðflóttakraftur. Hraði hlaupsins var slíkur, að vegna tregðu hlaupmassans og sveigju hlaupfarsins til vinstri undir Rjúpnafelli skall það hærra upp að hægra bakkanum en hinum vinstra. í mynni Steinsholtsdals verður aftur þverbeygja á hlaupfarinu, að þessu sinni til hægri. Dalmynnið veit norður, að aurunum miklu á mótum Krossár og Markarfljóts, og er mun þrengra en dalurinn fyrir innan. Vestan þess er brekka upp á kamb jökulöldunnar miklu framan við Falljökul, og heitir þar Hoftorfa. En að austan er klett- óttur vesturendi Suðurhlíða, kallaður Réttarnef, og norðan undir þeim valllendið Fagriskógur. Steinsholtsá rennur um breikkandi aura norður úr dalmynninu og skilur Hoftorfu frá Fagraskógi. Á þessari beygju hlaupfarsins fyrir Réttarnef koma áhrif mið- flóttakraftsins ekki síður skýrt í ljós en á hinni efri undir Rjúpna- felii. Hægra megin, þ. e. á Réttarnefi, sjást ekki einhlít merki eftir hlaupið hærra en 15 m yfir ána og óljóst upp í 20 m í mesta lagi. En vinstra megin, í Hoftorfu, er ótvírætt afrif eftir hlaupið upp í 40 m hæð, og önnur merki þess, öll hin sömu og fyrr var lýst inni í dalnum, eru þar einkar glögg upp í 30—35 m hæð.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.