Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 16

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 16
128 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN Sigurður á Barkarstöðum varð ásamt heimafólki sínu fyrstur manna var þessa hlaups. Skal nú um sinn fylgt hans frásögn, skriflegri og munnlegri. Sunnudaginn 15. janúar kl. 14,15 sá Sigurður heiman frá bæ sínum, að vatnsflóð kom æðandi út með Þórólfsfelli í h. u. b. 4 km f jarlægð austur frá bænum. Öllu lengra sást ekki upp eftir Markar- fljótsaurunum vegna dimmviðris. Frá rótum Þórólfsfells liggur 780 m langur varnargarður suðvestur á aurana. Hann var gerður 1946 til að bægja Markarfljóti frá farvegi Þverár út með Fljótshlíð, en þá leið hafði mikill hluti þess þá runnið um áratugi. Fleiri slíkir varnargarðar eru neðar á aurunum, allir til að beina vatni frá Þverá og öðrum affallskvíslum Markarfljóts í Fljótið sjálft (1. mynd). Hlaupið beljaði yfir garðinn undir Þórólfsfelli á 400—500 m löngum kafla. Var frambrún þess þegar komin yfir hann, er Sigurður sá lyrst til þess. Það braut tvö skörð h. u. b. niður í miðjan garðinn, annað 13 m hitt 9 m breitt. Vatnið, sem komst yfir garðinn, skall síðan á hinum neðri varnargörðum hverjum af öðrum. Þeir héldu allir, og rann hvergi yfir þá, svo að ekkert hlaupvatn kom í farveg Þverár fyrir neðan Háamúla. Ætla má, að það hafi aðeins verið lítill hluti hlaupvatnsins, sem komst yfir Þórólfsfellsgarðinn, og mikill meiri hluti þess hafi sveigt suður með garðinum og dýpstu álar þess fylgt farvegi Markarfljóts, eins og hann lá bæði fyrir og eftir hlaupið, í mörgum kvíslum um sunnanverða aurana. Þar flæddi hlaupið yfir allar eyrar á 2—3 km breiðu belti út með Langanesi. Báðar kvíslar hlaupsins komu saman aftur skammt fyrir ofan Markarfljótsbrú. Sigurður á Barkarstöðum gizkar á, að hlaupið hafi runnið yfir Þórólfsfellsgarðinn, eða skörðin í hann, í 10—15 mínútur, og kunni það þó að hafa verið skemur. En telja má, að þá væri hlaupið farið hjá og Markarfljót komið í samt lag, er það hætti að ná upp í skörðin. Um verksummerki jakaburðar í hlaupinu skrifar Sigurður: „Utan við Þórólfsfellsgarðinn var feikimikil jakahrönn, bæði jökull og lagnaðarís, sem hefur sópazt með flóðinu af svæðinu frá Merkurrana fram að garði, en á því svæði eru mikil ísalög." Stærsti jakinn, sem lá framan við Þórólfsfellsgarðinn eftir hlaupið, var nær kistulaga og mældist þeim feðgum Daða og Sigurði á Barkarstöðum 4 m lang- ur, 3 m breiður og 1,5 m hár.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.