Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 28

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 28
140 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN gróðurfélagi mikið af grasvíði, geldingahnappi, vetrarblómi og öðr- um steinbrjótum, og væntanlega eru þar margar fleiri tegundir. Kubbabergið í þessum heillegu spildum sver sig í ætt við efsta berglag Innstahauss. Enn fremur sýnir veðrunargerð melsins oo staða visnaðra blómstöngla frá fyrra sumri, yfirleitt hornrétt upp úr sverðinum, að yfirborð spildnanna var flatt eða hallalítið fyrir hrun- ið. En þá eins og nú var öll austurhlíð Innstahauss snarbrött, og mun þar hvergi hafa verið gróin tó. Af þessum sökum er einsætt, að hrunstykkin með melagróðri á einni hlið eru úr sjálfum fialls- kollinum, enda er sams konar gróður þar uppi, ekki sízt tæpast á brotbrúninni. Ekki hefur þessum gróðri orðið verulega meint við byltuna, um 170 m fall. Um hvítasunnu þetta kalda'vor skartaði vetrarblómið fegurstu krónum sínum þarna á urðinni engu síður en annars staðar. Brotsárið í Innstahaus og urðarbingurinn við rætur þess vitna um náttúruhamfarir af því tagi, sem nefndar hafa verið framhlaup, bergskriður eða bergskrið (á ensku rockslides) o. fl. nöfnum op- eru hin allra stórkostlegasta tegund skriðuhlaupa: Stór spilda úr hörðu bergi brotnar úr fjallshlíð og skríður fram í snöggu hlaupi. Brotsárið eða skriðflöturinn er oftast hvelfdur flötur, þverbrattur efst en með minnkandi halla eftir því sem neðar dregur, og myndar enn fremur skál inn í hlíð eða brún fjallsins. Spildan skríður oft langt, iafnvel nokkra kílómetra, út á jafnlendi við fjallsræturnar oo- stundum nokk- uð upp á móti halla. Þar hrúgast hún upp, sundurtætt í úfna urðar- lióla. í hinu mikla og merka riti sínu „Skriðuföll og snjóflóð" lýsir Ólafur Jónsson á Akureyri (1957) verksummerkjum eftir meira en 60 framhlaup, sem orðið hafa hér á landi eftir ísöld, en að siálfsögðu eru þar ekki nærri öll kurl komin til grafar. Fyrirbærið má heita algengt í blágrýtishéruðum landsins, en er mjög sialdgæft utan þeirra. Framhlaupsurðirnar eru ævinlega mjög mishæðóttar, oo- bær sem eitthvað heita, bera langflestar nöfn sem enda á -hólar eða -hraun. Meðal stærstu og kunnustu framhlaupa éru Vatnsdalshólar hólarnir sem „hálfan dalinn fylla" hjá Hrauni í Öxnadal og Hóla- hólar í Eyjafirði. Yfirleitt eru framhlaupin hér á landi meðmiklum ellimerkium og munu langflest vera frá ísaldarlokum og fyrstu árþúsundunum þar á eftir. En frá því er land byggðist og allt fram að hinu nýafstaðna
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.