Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 15

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 15
NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN 127 undanskildum lágum skriðufæti, sem virðist að nokkru leyti hafa legið ofan á jaðri skriðjökulsins og verið í þann veginn að breytast í jaðarruðning, hefur þessi hlíð verið bröttust neðan til og bergvegg- urinn upp af skriðunni slétt, jökulhefluð móbergsklöpp. Efri hluti lilíðarinnar var minna brattur, en hrjúfari, með snösum og skorum. Mörkin á milli þessara belta eru ekki giögg á myndum, en virðast hafa legið um 100—150 m yfir jökuljaðrinum og hallað norður eins og honum. Þetta bendir til öflugs jökulsvarfs úr hlíðarrótunum á síðustu öldum. Má jafnvel ætla að skriðjökullinn liafi holað svo undan þeim neðst, að bergveggurinn hafi því aðeins haldizt uppi, að ísinn studdi við honum. Sá stuðningur minnkaði eftir þvi sem jökullinn þynntist á síðustu áratugum, unz þar kom, að öll fjalls- hlíðin sprakk fram. Nú, eftir hrunið 15. janúar 1967, er öll austurhlíð Innstahauss eitt brotsár, og verður því lýst síðar. Skýrsla sjónarvotta að hlaupi í Markarfljóti Framan af janúarmánuði 1967 lá nokkur snjór á láglendi undir Eyjafjöllum og í Fljótshlíð og því meiri sem ofar kom upp frá f jalls- rótum. Allþykkur klaki var í jörðu eftir harðindin fyrir áramót, svellalög á mýrum og á aurum Markafljóts, sem rann víða aðkreppt milli skara. Um miðjan mánuðinn brá til sunnanáttar og gerði asahláku, sem náði hámarki sunnudaginn 15. janúar. Samkvæmt skýrslu Veðurstofunnar komst hiti þann dag upp í 8,5° C á Sáms- stöðum og 9,0° C á Loftsölum, en sólarhringsúrkoma nam 68,0 mm á Sámsstöðum og 101,0 mm í Skógum. Láglendi var orðið alautt að kalla þegar daginn áður, og þessa tvo daga, laugardag og sunnudag, voru fádæma vatnavextir um allt SuðUrlandsundirlendi. Stór- skemmdir urðu á vegum og brúm, mestar við Jökulsá á Sólheima- sandi. Hvítá og Ölfusá hafa aðeins tvisvar eða þrisvar áður á þessari öld orðið jafnmiklar eða meiri (í marzbyrjun veturna 1930 og 1948). í Markarfljóti var og foráttuvöxtur, en þar er óhægt að bera saman vatnavexti frá ári til árs, vegna þess hve farvegurinn er breytilegur. Sigurður Tómasson bóndi á Barkarstöðum telur þó, að síðastliðin tuttugu ár hafi Markarfljót stundum orðið meira en í þessari hláku, að undanskildu hinu snögga, skammvinna hlaupi, sem nú bættist ofan á flóðið sem fyrir var.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.