Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 112

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 112
224 NATTURUFRÆÐINGURINN hala, Apoda og Ascothoracica. Til þriggja hinna síðastnefndu teljast tegundir, sem eru án kalkskelja og lifa sem umbreytt sníkjudýr á tífættum skjaldkröbbum, skrápdýrum, kóraldýrum, eða á öðrum skelskúfum. Til Abdominalia teljast tegundir, sem bora sig inn í skeljar lindýra (snigla) eða hrúðurkarla. Þær eru einnig án kalk- skelja. Þá er loks að telja Thoracica, en til þess undirættbálks teljast helsingjanef (Lepadomorpha eða Pedunculata) og hrúðurkarlar (Balanomorpha eða Operculata). Flestar tegundir þessa undirætt- bálks hafa kalkskeljar, og fyrst framan af voru þær því taldar til hndýra (skeldýra), og var þá talað um einskelja lindýr (snigla), tvískelja lindýr (samlokur) og margskelja lindýr (skelskúfa). En á fyrri helmingi 19. aldar varð mönnum ljóst, að hér var um krabba- dýr en ekki lindýr að ræða. Var það einkum myndbreyting þessara dýra, sem tók af allan vafa um, að þetta voru krabbadýr en ekki lindýr. Greina má þrjú þróunarstig skelskúfa. Úr eggi klekst fyrst lirfa, sem nefnist nauplius. Hún breytist síðan í metanauplius, sem því næst breytist í svo nefnda cypris-Iirfu. Cypris-Iirfan festir sig með heftifálmurum við hina ólíkustu hluti á sjávarbotni eða við yfirborð sjávar, allt eftir því um hvaða tegund er að ræða. Síðan taka hinir svonefndu sementskirtlar að gefa frá sér efni, sem treyst- ir festinguna. í hefti því af „The Zoology of Iceland," sem fjallar um skelskúfa (vol. III, part 30-31) getur höfundurinn (K. Stephensen) 14 tegunda frá íslandi. Þar af teljast 2 tegundir til Rhizocephala, en hinar 12 til Thoracica. Af þessum 12 tegundum er um að ræða 7 tegundir hrúðurkarla og 5 tegundir helsingjanefja. Hrúðurkarla þekkja flestir, enda eru þeir mjög algengir á klettum og steinum í fjörum, en þar er nær einvörðungu um eina tegund, Balanus balanoides, að ræða. Aðrar tegundir lifa á meira dýpi. Ein þeirra er Balanus hammeri, sem verður stærstur allra íslenzkra hrúðurkarla. Tvær tegundir (Coronula diadema og Coronula reginae) sitja fastar á hvölum, einkum hnúfubak (Megaptera boops). Af helsingjanef jum má fyrst nefna Scalpellum stroemi, sem situr á polýpum eða kóraldýrum á sjávarbotni, venjulega á meira en 200 m dýpi. „Höfuð" þessarar tegundar er umlukt 14 skeljum. Þá má nefna tvær tegundir af ættkvíslinni Conchoderma: C. auritum og C. virgatum, sem tíðast er að finna á hvölum, fiskum og skipum. Svo einkennilega vill til, að fyrri tegundina er langoftast að finna
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.