Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 118

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 118
230 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN tímabilinu frá 5. okt. 1964 til 2. febrúar 1965. Og 9. marz 1966 fannst ekki heldur vottur af helsingjanefjum á vikri, sem rekið hafði á f jörur í Stóru-Sandvík. Með hliðsjón af staðreyndum þeim, sem liggja fyrir í þessu máli, er augljóst, að hin mikla mergð helsingjanefja á Surtseyjarvikri, sem rak á land á Reykjanesskaganum haustið 1965, getur ekki hafa náð að þroskast nema þrjú skilyrði hafi samtímis verið fyrir hendi. Ógrynni af lirfum helsingjanefja hlýtur að hafa rekið upp að suður- strönd íslands einmitt þegar svo stóð á, að vikurbreiður voru þar um allan sjó og sjávarhiti þar auk þess óvenju mikill. Þessi skil- yrði voru öll fyrir hendi sumarið 1965. Vorið 1965 tók Syrtlingur að gjósa og allt sumarið gaus hann ösku og vikri, sem talið er að hafi numið að meðaltali 3—5 m8 á sekúndu. En ferill Syrtlings endaði með því að seint í október 1965 hvarf þessi nýja ey í djúpið í hauststórviðrum, og þar með er talið að um 2 milljónir m8 af ösku og vikri hafi farið í sjóinn á fáeinum dögum. En þá var sjór orðinn of kaldur til þess, að þetta mikla vikurmagn kæmi helsingjanefjun- um að notum. Það hlýtur því að hafa verið vikurinn, sem Syrtlingur gaus sumarið 1965, en nokkur hluti hans hlaut að staðaldri að lenda í sjónum, sem skapaði lífsskilyrði þeim aragrúa af helsingjanefjum, sem rak á fjörur á Reykjanesskaganum. Áður en lengra er haldið, er rétt að gera hér nokkru nánari grein fyrir lífskjarakröfum og útbreiðslu þeirra Lepas-tegunda, sem hér koma við sögu. Meginheimkynni þeirra eru heit eða heittempruð höf allt í kringum jörðina, en þaðan berast lirfur þeirra með haf- straumum til kaldtempraðra og kaldra hafa, bæði á norður- og suðurhveli jarðar. Hingað berast þær með Golfstraumnum, og hér ná þær áreiðanlega ekki að dafna nema að sumarlagi og auðvitað aðeins sá hluti þeirra, sem nær taki á einhverju flotholti. Og því hlýrri sem sjórinn er, þeim mun betri verða lífsskilyrði þeirra. Sumarið 1965 var sjávarhiti við suðurströnd Islands meiri en í meðal- ári, og bendir það til þess, að það sumar hafi verið óvenju mikið að- streymi hlýs Atlantshafssjávar upp að suðurströndinni. Með þessu aukna aðstreymi Atlantshafssjávar hefur sennilega borizt mun meira af Lepas-lÍTÍum upp að ströndum íslands en títt er í meðalári, og auk þess hefur aukinn sjávarhiti skapað þeim betri lífsskilyrði þar. En allt hefði þetta ekki komið nema að takmörkuðu haldi, ef vikurinn hefði ekki verið fyrir hendi á réttum tíma.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.