Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 47

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 47
NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN 159 h'lu.tar þess linuðust, hrjúfar bergsprungur urðu hálir skriðíletir. Og 15. janúar kl. 13,47 skreið hin losaða bergfylla fram í snöggu hlaupi. Eftir nokkrar sekúndur, eða lítið brot úr mínútu, hafði meginefni hennar staðnæmzt í líki urðarbings við rætur hrunstálsins. — Þar með er lokið fyrsta þætti þessa hlaups. Sá þáttur er rétt nefndur berg- skriða. Eins og fyrr var getið, þekki ég ekki öruggar heimildir um nokkurt annað bergskrið, er orðið hafi hér á landi eftir landnám, nema úr Lómagnúp seint á 18. öld. Naumast er þó að efa, að slíkt hafi gerzt oftar en einu sinni á öllum þeim tíma, þó að annálariturum þætti ekki frásagnar vert. Ekki er heldur fyrir að synja, að einhver af öllum þeim ummerkjum „fornra framhlaupa," sem menn þekkja nú hér á landi, kunni að vera yngri en byggðin, þó að vissulega séu þau langflest miklu eldri. Og enn er þess að gæta, að sumar stórskriður, sem heimildir eru til um, hafa halt verulegan svip af bergskriðu, t. d. hrun úr Reynisfjalli í Mýrdal 1932. Ártal bergskriðsins úr Lómagnúp vita menn ekki, nema það var eftir 1757, er Eggert Ólafsson var þar á ferð, og (sennilega allmörg- um árum) fyrir 1793, er Sveinn Pálsson skoðaði verksummerkin. Eina heimildin, auk verksummerkja, er dagbók Sveins (1945, bls. 270). Þar segir um Lómagnúp: „Síðan þeir Eggert voru hér, hefur annars hlaupið skriða eða fylla fremst úr Núpnum beint upp af svonefndum Lómatjörnum. Þetta gerðist fyrra hluta dags í júlímánuði með svo sfcjótri svipan, að stúlka ein, sem var að bera mjólk af stöðli heim að Núpsstað, heyrði brest, líkan reiðarþrumu, og leit þegar til Núpsins, en gat þá í fyrstu ekki greint þar neitt fyrir reyk. En ekki hafði hún fyrr sett mjólkurföturnar niður, til þess að athuga þetta nánar, en allt var um garð gengið og framhlaupið lá úti á sandinum, þar sem það er nú, allt að mílufjórðungi frá fjallinu, í smáhaugum með djúpum gjótum á milli eða trektlöguðum svelgjum, sem að líkindum hafa skapazt af þrýstingu samanþjappaðs lofts. Þessu framhlaupi fylgdi talsvert vatnsflóð, og hefur það sennilega sprengt úr fjallinu fyllu þá, er fram hljóp." Öll er þessi frásögn mjög sennileg, bæði það sem Sveinn hefur eftir mjaltastúlkunni og skýringar hans sjálfs. Og hún hjálpar okkur, sem aldrei höfum augum litið þessu líkar náttúruhamfarir, að sjá í anda það sem gerðist í Innstahaus.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.