Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 104

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 104
216 NATTURUFRÆÐINGURINN suðvestur frá eyjarhorninu. Um 800 metra suður af honum er Máfadrangur, er mun vera leif syðsta gígsins á sprungunni. Máfa- drangur hefur þá sérstöðu, að í honum eru basaltlög, svo að senni- lega hefur einhvert hraunrennsli verið úr þeim gíg. Um 750 m austar er Lundadrangur, en hann er gígleif, þótt hann sé ekki á sjálfri sprungunni eins og fyrr getur. Með athugunum á legu berg- laga í Dyrhólaey og dröngunum má einmitt fá góða mynd af upp- runalegri stærð eyjarinnar, en allt var þetta samhangandi í eina tíð. Út frá þessu sést greinilega, hversu geysimikið sjórinn hefur rofið af hinni upphaflegu eyju. Ekki hafa eyðingaröflin látið sitja við það eitt, sem öldur hafsins hai'a fengið áorkað, því að á síðasta jökulskeiði ísaldar hefur megin- jökullinn lagt hramm sinn suður yfir eyna og tekið Jiana ómjúkum tökum. Hraunið hefur hann sorfið og skafið þar til allt venjulegt svipmót hrauns var af því horfið. í staðinn fyrir gárað og útfhirað hraun, blasa nú við ávalar, jökulrispaðar klappir, þar sem til sést fyrir jarðvegi og foksandi. Þá liefur hann sennilega skafið allmikið ofan af móbergshæðunum á Háeynni sitt hvoru megin við hraunrás- ina og lækkað eyna allverulega. Ekki hefur jökullinn skilið svo við, að eyjan hafi ekki í dag upp á að bjóða flest sem á skrið hans minnir, því að austur af vitanum er dæmigerður ísaldarmelur, þótt ekki sé hann víðáttumikill. Síðasta verk jökulsins hefur verið að setja af sér jökulurð norðan undir Lágeynni vestanverðri. Þegar sú urð hlóðst upp, hafa jökulfljót ísaldarlokanna verið búin að fylla upp f jörðinn norður af eynni og tengja hana íastalandinu. Þótt þessi litla jökulurð láti ekki mikið yfir sér, er hún þó allnokkuð umhugsunarefni. Hún er mynduð v'ir stórum basalthnullungum, sem margir hverjir bera sama svipmót og hnullungar í jökulöldunum í Dalaheiði og á Brekknaholtum, t. d. eru í henni nokkrir stórir steinar úr all gjall- kenndu rauðleitu basalti með igreyptum ljósum hnyðlingum (xeno- lítum), en þeir eru algengir í umgetnum jökulöldum. Vart er hægt að skýra myndun þessarar jökulurðar á annan hátt en þann, að jök- ull í framrás hafi myndað hana, þótt framrás hans liefði ekki orðið svo mikil, að hann næði að ýta urðinni upp á eyna. Freistandi er að setja þessa jökulurð og urðina við Reynisfjallsendann að norðan í samband við þá framrás jökulsins í ísaldarlokin, sem í útsveitum hefur verið nefnt Búðaskeið. Vart er hægt að skilja svo við sögu Dyrhólaeyjar, að ekki sé getið
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.