Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 54

Náttúrufræðingurinn - 01.06.1968, Blaðsíða 54
166 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN l'ram í hlaupinu í Markarfljóti og nam 1,5—2,5 milljónum m8. Örlítið brot af þessu vatni, í mesta lagi fáeinir hundraðshlutar, mun stafa af leysingu úr Steinsholtsjökli af völdum hrunorkunnar. (Sher- man-hrunið var að vísu um fjórfalt orkumeira, en það umrótaði jöklinum ekki neitt og f'ór auk þess f'ram í frosti). Um annað vatn, sem nokkuð munar um, gat vart verið að ræða á leið Steinsholts- lilaupsins ofan ef'tir jöklinum. Aðalupptök vatnsins í Steinsholtshlaupinu hljóta að hafa verið í Steinsholtslóni við jökulsporðinn. Um aðrar vatnsbirgðir var ekki að ræða á allri leið hlaupsins. Flatarmál lónsins var um 0,2 milljónir m2 fyrir hlaup, en um dýpt þess vitum við ekkert. Ef meðaldýpi var 10 m, sem ekki er neitt ósennilegt, og rúmmálið samkvæmt því 2 milljónir ur', þá var þarna tiltækt nægilegt vatnsmagn í Markarflj(kshlaupið. En lónsstæðið ræstist alls ekki f'ram í hlaupinu, heldur varð vatns- borð lónsins um 7 m hœrra eftir hlaupið en áður. Hlaupið hlýtur því að hafa sópað með sér vatninu upp á móti halla og lónsstæðið tæmzt að meira eða minna leyti. Samt stóð það af'tur fullt af' vatni tveimur sólarhringum eftir hlaupið, þegar við flugum þarna yfir, og var þá útfall Steinsiioltsár úr því á sama stað og síðan hefur verið. Tvenns konar ummerki í hlaupfarinu eru til vitnis um, að gust- hlaupið var miklum mun vatnsbornara eftir en áður, er það hafði tekið í sig Steinsholtslón. (1) Eins og fyrr var sagt, skall hlaupið upp yfir Suðurhlíðar á tveimur stöðum, svo að þar klofnuðu f'rá því smákvíslar, sem f'éllu um slakka norður af. I eystra slakkanum (hæð 353 á 5. mynd), sem er ofan við lónið og f'ast við rætur Rjúpnafells, voru engin merki um vatnsrennsli, heldur lá þar há jakahrönn, og úr henni hafði ber- sýnilega hrunið — en ekki skolazt — jakaurð ofan bratta brekku norður af í átt til Stakkholtsgjár. — En í ytri slakkanum, sem er upp af vesturenda Steinsholtslóns, lágu jakar á stangii, og í brekkunni norður af voru einhlít merki eftir talsvert vatnshlaup ofan skorninga. (2) Merkjanna eftir „útsog," þ. e. grunnan vatnsflaum þvert niður brekkur innan hlaupfarsins, gætti miklu meira fyrir neðan lónið en l'yrir ofan það. Þess konar merki fundust þó einnig einhlít upp af suðurenda lónsins og jafnvel enn ofar, og bendir það til, að nokkurt vatnsmagn hafi verið í gusthlaupinu áður en það kom að lóninu. Það vatn kann að haf'a leyst úr jöklinum við lirunið.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.