Skírnir - 01.12.1918, Side 77

■Skirnir]
Frá malstreitn. Norðmanna
363
thaldið sér við að bœta stafsetninguna eina, heldur hefir einnig
stungið upp á ýmsum breytingum í orðmyndum og beygingum.
En það hefir orðið til þeBS, aö hún hefir ekki BÓð sór fært annað
-en að setja upp 4 (fjögur!) mál: 1. ríkismál með bættri stafsetn-
'ingu; 2. ríkismál með bættri stafsetningu og með ýmsum orðmynd-
•uro og beygingarendingum úr talmálinu, sem hingað til hafa ekki
•verið leyfðar í skólunum, þó þær hafi stundum sóst á prenti; 3.
landsmál (nýnorska) með bættri stafsetningu; 4. landsmál með
•bættri stafsetningu og með ýmsum orðmyndum og beygingarend-
ingum, sem hafa meiri útbreiðslu en þær, sem hingað til hafa verið
.me8t tíðkaðar á prenti.
Það á að vera kjörfrelsi um þessi fjögur mál, sem á að nota í
skólum, kirkjum, embættisskrifstofum o. s. frv.
Helztu breytingarnar í stafsetningu ríkismálsins eru þessar: 1.
•rita skal á i stað aa (einnig í landsmálinu); 2. rita skal e í stað
æ í flestum tilfellum, þar sem hljóðið er stutt; 3. ekki skal rita
• d, þar sem ekkert d var í fornmálinu: kalle (ekki k a 1 d e),
fant (ekki fandt); 4. tvöföldun samhljóða í niðurlagi orða eftir
stutt sórhljóð: opp, bratt, fikk; 5. Hinn afturskeytti greiuir
■fleirtölu skal alstaðar hafa myndina -ene: gutt-ene, en gutter.
En þá er leyft að taka upp ýmsar talmálsmyndir, svo sem
royndir með tvíhljóðum: grein (í stað g r e n), heim (t stað
>h j e nt). f 1 0 i t e (í stað f I ö t e, eða f 1 ö d e), g r a u t (í stað
gröt eða gröd); enn fremur margar einstakar myndir svo sem
g 1 0 m m e (t stað g 1 e m m e), e 11 e r (í stað e f t e r), g o 1 v
• (í stað g u 1 v), k i r n e (í stað k j e r n e) o. s. frv. Það er leyft
að taka upp afturskeytta kvenkynsgreininn á -a, sem er svo al-
gengur um alt Austurland Noregs, einnig í talmáli borgarbúa:
kjerringa ( = kerlingin), kua ( = kýrin), enga ( = engin),
gryta (=pottu-rinn), en án greinis: kjerring, ku, eng,
■gry te .
í stafsetningu landsmálsins eru einnig nokkrar breytingar, þó
• ekki eins margar og í ríkismálinn, bvo sem að rita t í hvorugkyni
afturskeytta greinisins: huset (ekki: huse); og eins og í ríkis-
málinu á -r að falla niður í fleirtölu með afturskeyttum greini:
hestane, skriftene, klokkone, en hestar, skrift-
■ er, klokkor, án greinis.
í landsmáli með leyfðum breytingum er greinirinn í kvenkyni
•eintölu og hvorugkyni fleirtölu altaf -a (einnig í hinni sterku beyg-
dngu); fleirtala kvenkynsorða endar eins og í ríkismálinu altaf á