Læknablaðið : fylgirit - 01.07.1978, Blaðsíða 124

hugtakarugling varðandi endurhæfingu.
Algengast er að einstakir þættir endur-
hæfingar eru nefndir samheitinu endurhæf-
ing. Einkum er titt að farið sé þannig
orðinu um sjúkraþjálfun, sem er veiga-
mikill þáttur endurhæfingar, að hún er
einfaldlega kölluð endurhæfing, sem ekki
er rétt.
Ekki er undirrituðum kunnugt um tiðni
gigtarsjúkdóma meðal verkefna endurhæf-
ingar hér á landi en vist er að hún er
mikil, ekki síst ef gigtarsjúkdómar eru
flokkaðir á þeim breiða grundvelli sem
nú tiðkast. Gigtarsjúklingar eru fjöl-
mennastir þeirra sem koma til endurhæf-
ingar að Reykjalundi og hefur svo verið
a.m.k. undanfarin 3 ár. Segir það nokk-
uð um tiðnina og ekki siður þörf gigtar-
sjúklinga fyrir endurhæfingu. Ekki er
þörfin einvörðungu sprottin af þeirri stað-
reynd að fæsta gigtarsjúklinga er hægt að
lækna að fullu, heldur af áðurnefndri
samstarfs- og samhæfingarþörf sem er
einkennandi fyrir endurhæfingu þeirra og
meðferð.
Endurhæfingarmarkmiö gigtarsjúklinga
eru f sjálfu sér hin sömu og almennt þekk-
ist 1 öðrum sjúkdómstilfellum og slysa:
að auka athafnarfærni þeirra f daglegu
lifi með þvf að auka hreyfifærni þeirra og
líkamsstyrk, kenna þeim og upplýsa og
stuðla að andlegri vellf'San á allan hátt.
Þessi markmið spanna athafnir allt frá
einfærni 1 minniháttar sjálfsbjörgun upp 1
atvinnufærni á almennum vinnumarkaði.
Þessi almennu markmið gilda að sjálf-
sögðu um allar tegundir gigtarsjúkdóma.
Við setningu markmiða verða frávikin
samt margvisleg f samræmi við breytileg-
ar aðstæður frá einum sjúklingi til annars
og frá einum gigtarsjúkdómi til annars.
Endurhæfingarmarkmið eru almennt ekki
búin til eftir tegund sjúkdóms heldur ætíð
eftir ástandi sjúklings og þörfum hans og
eru því" einstaklingsbundin fremur en al-
hæfð. Breytilegur sjúkdómsgangur og mis-
munandi horfur gigtarsjúkdóma hljóta þvi
að setja svip á setningu markmiða og verð-
ur ekki hjá þvi komist. Sérþekking læknis
á sjúkdómshorfum setur honum skyldu á
herðar að haga endurhæfingu að nokkru
eftir þeim. Þannig geta markmið verið
frábrugðin hjá t. d. liöagigtarsjúklingi ann-
ars vegar og slitgigtarsjúklingi hins vegar.
Þau vinnubrögð teljast réttust 1 endur-
hæfingu að markmiö meðferðar séu sett
sameiginlega af fulltrúum starfshópa sem
þar koma við sögu. Þetta er gert á
vinnufundum sem haldnir eru eftir að
hinir ýmsu aðilar hafa kynnst sjúklingnum,
metið ástand hans og þarfir. Læknirinn
þarf að þekkja til hlitar sjúkdómssöguna,
likamsástand, rannsóknarniðurstöður, meS-
ferS sem hefur veriS og er viðhöfS og
horfur, hjúkrunarfræSingurinn umönnunar-
þörfina, lyf o. fl. , sjúkraþjálfarinn hreyfi-
ástand sjúklingsins, liSaferil og vöSva-
styrk, iSjuþjálfinn færni til daglegra at-
hafna og þörf fyrir liSvernd. FélagsráS-
gjafi þarf aS þekkja fjárhagsleg- og fjöl-
skylduleg atriði m.m., sálfræðingur and-
lega eiginleika og hneigSir, og þannig má
áfram rekja. Á vinnufundi ber starfsliS
saman bækur síhar og er skoSanaskiptum
einnig ætlaS aS leiSrétta hugsanlegt ofmat
eSa vanmat einhvers aSilans. SíSan er
endurhæfingarferill sjúklingsins ákveSinn
til langs eSa skamms tfma og fastsett
hvernig verkefni deilast milli starfshópa.
GetiS skal hér tveggja markmiSa sem
bæSi eru almenns eSlis en sammerk nán-
ast öllum gigtarsjúklingum f endurhæfingu:
1. AS tryggja að styrkleiki vöSva sé næg-
ur eða eins mikill og kostur er.
2. AS tryggja að ferill liðamóta sé óskert-
ur eSa aS öSrum kosti eins lftiS skert-
ur og atvik leyfa.
Ásamt meS almennum gangi sjúkdómsins
eru það þessi tvö atriði sem öðru fremur
ráSa úrsiitum mála fyrir sjúklinginn varð-
andi færni, félagslegt sjálfstæði og atvinnu.
Þeim mun fremur eru þau mikilvæg að
þau eru f fullu gildi sem markmið allt
lffiS fyrir velflesta gigtarsjúklinga, órof-
inn hluti af nauSsynlegri og varanlegri viS-
haldsmeðferð þeirra. Þessi staðreynd
minnir á sérstæðu gigtarsjúkdóma f endur-
hæfingarstarfi, aS meðferS er sjaldnast
tfmabundin heldur til frambúSar, oftast
lffstfðar.
Við setningu markmiSa er jafnnauðsyn-
legt að gæta sjúklingum hófs og að ætla
honum álag til líkamsuppbyggingar. Eink-
um á þetta við um liðagigtarsjúklinga á
grundvelli þeirrar staðreyndar að vernda
þarf liðamót gegn hnjaski og álagi sem
getur gert meiri usla f sjúkum vef en
sjúkdómurinn sjálfur ef óvarlega er fariS.
Forsenda haldgóðrar meðferðar er þvf
sem oft annars: framsækni með varfærni,
passlegt vægi hvorutveggja, álags og hvíldar.
122