Orð og tunga - 01.06.1988, Blaðsíða 169

Orð og tunga - 01.06.1988, Blaðsíða 169
Jón Hilmar Jónsson: Sagnorðagreining Orðabókar Háskólans 157 adsciscit Dativum instrumenti et Accusativum objecti ... ut: at beria fiskinn sleggiunni. (JÓGrvOb.); fl9 Lýist fiskr efleingi er batinn. mAUh. (GJ., 209); ml9 var hann látinn berja fisk. (JÁÞj. II, 441); f20 Loks þurfti að berja í nestið bjóðh. góðan harðfisk, baka kokur og pottbrauð, gera ost og sjóða fornkjöt, sem þá var venjulega reykt, hangið kjot svo feitt sem kostur var á. (Skírn. 1931, 66). ¦ 4. róa (kró'ftuglega) á móti e-iífml9 *eldharðan börðum austan vind, DI / upp eftir náðum. (SBrLj. I, 103); ml9 ÞeÍr eiga ljótan landsynninginn að berja. (Isl. 2, 69); msl9 *Þungt er útnyrðinga lífs að berja. (GThLj. I, 6); f20 að lemja og berja harðan mótvind allan daginn með árum. (Ægir. 1907, 49). ¦ 5. slá [gras] (við óhagstæð skilyrði) Ef sl9 Þegar svo líðr að slættinum mega bændr leigja verkamenn til að berja af þúfunum in fáu strá. (Skuld. 1880 nr. 125, 255); s20 Ekki munu menn ávallt hafa farið fúsir frá slættinum heima til að berja þúfurnar prestsins. (Múlaþ. 1969, 110). berja e—ð áfram: berja e-ð blákalt áfram knýja e-ð fram ml9 Vér erum komnir hér á ij þíng til þess, að berja hlutina blákalt áfram. (Alþ. 1855, 662). berja e—ð fram: ¦ 1. halda e-u (ákaft) fram, staðhœfa e-(Jml9 En ef prestastéttin yfir hÖfuð Hl að tala er svo fátæk í samanburði við alþýðu, sem sumir eru að berja fram, þá... (Alþ. 1849,, 401); f20 En þetta er barið fram án nokkurs samanburðar við Önnur lÖnd og aðrar þjóðir. (Arnf., 129); f20 ég er ekki vanur að berja fram neina bölvaða vítleysu. (MagnStefBréf., 88); berja e-ð blákalt fram a. halda e-u ij óhikað fram ml9 Eg álít nú að vísu óþarft að svara því marga, sem barið hefur verið fram blákaltámóti nefndarálitinu. (Alþ. 1855, 424); mi9 lækningamennirnir berja það fram blákalt, að kláðinn sje innlendur. (Norðri. 1858, 65); ml9 Allt fyrir það barði hann lygina blákalt fram. (Þús. I, 341); ml9 þegar skynsamir menn berja fram meiningar sínar blákaldar ástæðulítið. (LKrVestl. II 1, 59 (1846)); mi9að berja aðra eins vitleysu blákalt fram. (ísl. 2, 16); sl9 Herra Jón Ólafsson barði það blákalt fram, að spítalagjaldið af síld þeirri, sem síðastliðið ár (1880) afiaðist hjer við land, muni nema 25.000 kr. (Skuld. 1882, 2); sl9 sem nú berja það blákalt fram, að kláðinn sé upprættr. (Skuld. 1878, 91); si9 Þau þ: vísindin] berja það fram blákalt að tvisvar tveir séu fjórir hvernig sem við látum. (Sunnf. II, 5); si9 Það dugar ekkert að berja það blákalt fram ... að uppástungur í þessa eða aðrar áttir, sjeu rangar. (Dagskrá. 1897, 226); b. knýja e-ðfram ml9 hvad órýmilegt þad væri sem þeir vildu berja fram blákallt. (Snp. I, 74); ml9 þeir vilja berja það fram blákalt með logum. (Norðurf. II, 71); ml9 það getur opt verið, að menn vilji hleypa breytíngaratkvæðum til umræðu, og berja þau fram bláköld. (TíðÞjf., 73). ¦ 2. ná e-u fram með hörku ml9 Eg ætla samt ekki að G J vera að berja fram þessa uppástúngu okkar, ef þíngið sér eitthvert annað ráð betra. (Alþ. 1855, 907); sl9 Heíði jeg ... viljað berja fram, að ummæli mín i fundarboðinu skyldu gilda. (ísaf. 1888, 210). berja e-ð inn í e-n: beita hörku til að láta e-n læra e-ð f20 þessari borg er lýst í G\ landafræði minni (sem er sú bezta landafræði á íslenzku, eins og eg hefi sagt, því það dugir ekki annað en berja það inn í þá). (Arnf., 134); f20 það sem hann kunni, og það var mikið, barði hann inn í okkur, (Skírn. 1923, 72). berja e—ð í e—ð: berja augun f e-ð verða h\ starsýnt á e-ð mi9 Bretar börðu helzt augun í liðsending Napóleons. (Isl. 1, 101). berja e—ð í gegn: knýja e-ð fram m20 sem GJ ráðherrann hafði á sínum tíma lofað þessu plássi og síðan barið í gegn á alþíngi. (HKLSj- fólk., 454). berja e—ð niður: kveða e-ð niður með hörku fmi9 að ef slíkar meiningar ekki eru G\ barðar niður hjá almúga. (BThLj. II, 193); mi9 þóktust sumir finna reykjarlykt, en aðrir börðu það niður. (JAÞj. II, 275); berja e—ð blákalt níður m20 en allt tal hennar um það ir barði karl blákalt niður. (ÞTEyfs. I, 35). berja e—ð saman: ¦ 1. slá á e-ð svo að það þjappast saman f20 Sé steypan vel barin saman, Al getur steinninn staðið án þess að skaddast. (Bún. 1903, 297); fm20 Þegar fer að hækka í tunnunni, er gott að berja kjötið saman með sleggju. (JSigMatr., 64). m 2. smíða e-ð (af vanefnum) ml9 Þegar einhvur smídisgripur
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228
Blaðsíða 229
Blaðsíða 230
Blaðsíða 231
Blaðsíða 232
Blaðsíða 233
Blaðsíða 234
Blaðsíða 235
Blaðsíða 236
Blaðsíða 237
Blaðsíða 238
Blaðsíða 239
Blaðsíða 240
Blaðsíða 241
Blaðsíða 242
Blaðsíða 243
Blaðsíða 244
Blaðsíða 245
Blaðsíða 246
Blaðsíða 247
Blaðsíða 248
Blaðsíða 249
Blaðsíða 250
Blaðsíða 251
Blaðsíða 252

x

Orð og tunga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Orð og tunga
https://timarit.is/publication/1210

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.