Orð og tunga - 01.06.1988, Blaðsíða 165

Orð og tunga - 01.06.1988, Blaðsíða 165
Jón Hilmar Jónsson: Sagnorðagreining Orðabókar Háskólans 153 berja v., baiði - barinn (baTour); 655 daemi alls (Rms.: 604 d.); dæmi í texta: 428 BERJA: ¦ 1. élá, veita hógg sl7 *Hesturinn barde og hesturinn slo. (ífk. IV, 184); „Ekki mátti berja kringum sig með svipu eða öðru keyri. Það fældí frá manni allar góðar verur." (Tms. (Árn.)); „Lundi kemur á skot. Þá slær hann [d: veiðimaður] háfnum á eftir honum. Þetta er kallað að berja, lemja eða slá." (Tms. (Vm.eyjar)); berja hæl og hnakka brjótast ákaft um fi8 Þott hun [d: veröldin] velltest umm / og berie Hæl og Hnacka. (VídPost. I, 199); berja í nestið vera í andarslitrunum, vera að dauða kominn (Tms. (Suðvesturl.)); „Talað var um að berja nestið, en oftar var þó talað um að berja í nestið. Ég hugsa að þetta hafi verið dregið af því að harðfiskur var mikið notaður þegar farið var í langferð. Við skildum þetta svo að hér væri verið að berja í síðustu langferðina." (Tms. (Grindavík)). ¦ 2. mylja [tað til áburðar á túni] sl8 er og [sleggja] naudsynleg til ad beria aa tunum med. (OOlUrt., 9); sl8fl9 *adallinn kvasast ef hann fer / út á tún ad berja. (MStLjóðm., 102); msi9 Gudda ráðskona var úti á túni að berja. (BGröndRit. II, 44); si9 Þar sem túnin eru sléttari, aka menn venjulega mykjunni á máli hverju út á túnin (til þess betra verði að berja segja menn). (Skuld. 1880 nr. 102, 19); sl9 er það víða siðr að klína blautri mykjunni, undír eins og hún kemur úr fjósinu, út yfir þúfnakollana, og láta hana liggja þannig, þangað til farið er að berja. (Skuld. 1880 nr. 102, 18); m20 haltu áfram að berja og vertu ekki að glápa útí loftið, sagði eldri bróðírinn, þeir stóðu á túninu og börðu. (HKLSjfólk., 343); s20 Svo var á vorin unnið á með kláru, barið og strokið jafnt úr mylsnunni, sem vannst vel. (GÞLundStarfsh., 35); berja á túni mi9 berja á túni glebas subigere. (Lbs3074to.); m20 var farið að berja á túni, þ.e.: taðið var mulið með klárum, og mylsnan breídd yfír túnið. (Breiðdæla., 89); berja á velli 18 *Alla vorsins úti stund, / Ai þjóðtrú málv. samh. al bj skýring BJ þjóðh. þjóðh. skýring þjóðh. þjóðh. cl er eg á velli ad berja. (Gamkv., 73); ml8 Eg skýring Ber á Velle (tune) occo. (JÁLbs2244to.( 93); m20 Byrjað var að berja á velli vorið 1871. (JSigSig., 73). "3. knýja á ([dyr] með hó'ggum) Cl sl6 Eg sef / enn mitt Hiarta vaker / Þad er mijns Vinar Itaust / sem þar ber. (Ljóð. 5, 2 (GÞ)); fl7 med þui ad þu sialfur amínner mig / þa vil eg leita og bidia og beria. (MollMed. K, 7r); ml9 geingu þeir að dyrum og börðu. (JAÞj. II, 181); mi9 heyrði hún að það var barið. (JÁÞj. I, 281); ml9 sagðist [hann] ekki hafa þorað að fara til dyranna, en víst hefði einhver baríð. (JÁÞj. II, 476); ml9 Þegar þeir eru búnir að berja kemur nokkuð roskinn maður til dyra. (JÁÞJ2. V, 320); m20 *Það var eitt kvöld að mér heyrðist hálfvegis barið. (JHelgLand., 25); berja að dyrum mi9 Þar barði eg að cj dyrum. (JAÞj. II, 38); fm20 Eg var búinn að klappa á hurðina fyrir æðitíma. Nú vildi eg reyna hitt, að berja að dyrum. (GFrRit. II, 250); s20 Það er ósvínna að berja að dyrum í Færeyjum. (JArnVeturnóttak., 28); berja á dyrum ml9 Einar barði á dyrum. (JAÞJ2. IV, 156); mi9 Hann ber á dyrum. (JÁÞJ2. IV, 425); ml9 Um nóttina er barið á dyrum og er sagt að sýslumaður sé þar kominn. (JAÞJ2. III, 502); berja tíl dyra si9f20 óðara en varði cT var hann kominn að garðshliðinu og barði til dyra. (MJSherl. I, 290). «4. róa (kröftuglega) á móti veðri/vindi si9 er veðrið lítið lægði, Dl börðu þeir úr eyjunni. (FrEggFylg. II, 116); (20 Ætlaði ég þá að láta karlana berja og tókum við saman seglin. (SvbEgFerð. II, 464); m20 Varð hann þó að 'berja' klukkutímum saman ... þar til að hann komst 'undir vind', þ.e. þangað til að hægt var að nota seglin. (JóhBárðAr., 92); m20 svo að ekkert var annað að gera en að fara að berja í land aftur. (ÞJForm., 80); m20 Hann [o: formaðurinn] taldi ómögulegt að berja til baka á móti veðrinu. (Ársrísf. 1959, 156); m20 við höfðum barið hvíldarlaust utan úr Bolungarvík allan daginn. (Ársrísf. 1959, 160); m20 barði ég á bátnum ... inn á Þingeyri. (Arsrlsf. 1961, 189); m20 Þótt sjór væri tipplóttur ... fóru flest róðraskíp að berja fram í djúp. (Suðurn., 319); ms20 Svo bðrðu feðgarnir af alefli gegn veðurofsanum í bátskelinni. (KristmGMorg., Ml
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228
Blaðsíða 229
Blaðsíða 230
Blaðsíða 231
Blaðsíða 232
Blaðsíða 233
Blaðsíða 234
Blaðsíða 235
Blaðsíða 236
Blaðsíða 237
Blaðsíða 238
Blaðsíða 239
Blaðsíða 240
Blaðsíða 241
Blaðsíða 242
Blaðsíða 243
Blaðsíða 244
Blaðsíða 245
Blaðsíða 246
Blaðsíða 247
Blaðsíða 248
Blaðsíða 249
Blaðsíða 250
Blaðsíða 251
Blaðsíða 252

x

Orð og tunga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Orð og tunga
https://timarit.is/publication/1210

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.