Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2013, Síða 96

Andvari - 01.01.2013, Síða 96
94 PÉTUR PÉTURSSON ANDVARI Afdrifarík vinslit Matthías Jochumsson komst í náin kynni við únitara þegar hann dvaldist á Englandi veturinn 1873-74. Þá var hann að jafna sig eftir konumissi og ýmsar hremmingar heima á íslandi. Það var fyrir sambönd Eiríks að hann var boð- inn velkominn á heimili eins áhrifamesta únitarans á Englandi, Roberts Spear, þar sem hann fékk allslaus að búa ókeypis við gott atlæti í fimm vikur.44 Matthías tók miklu ástfóstri við únitarana vini sína, sem sáu í honum efni í trúboða og fengu honum fúlgu fjár svo að hann gæti keypt Þjóðólf helsta landsmálablað íslendinga á þessum tíma og gert það að málgagni frjálslyndra trúarskoðana á íslandi. Eiríkur Magnússon og Jón Sigurðsson aðstoðuðu Matthías við kaupin og hugsaði hann sér þá gott til glóðarinnar um samstarf við þessa tvo menn og bað þá um greinar í blaðið. Þá lá fyrir að konung- ur mundi á grundvelli stöðulagana frá 1871 færa Islendingum stjórnarskrá á þjóðhátíðinni sumarið 1874. Jón hafði ýmislegt við stöðulögin að athuga og í framhaldi af þeim við stjórnarskrána og bjóst hann og stuðningsmenn hans nú við að fá inni í Þjóðólfi fyrir greinar um stefnu sína. Matthías falaðist sér- staklega eftir greinum frá Eiríki um trúmál, enda mátti það telja í samræmi við yfirlýst kristilegt frjálslyndi blaðsins að Eiríkur mundi birta þar greinar um trúmál og kirkjumál. í janúar árið 1874 hóf Jón Hjaltalín landlæknir að gefa út blaðið Sæmundur fróði. Birti hann þar margar ítarlegar greinar um heilbrigðismál og læknis- fræði en einnig almenn efni. í stefnugrein blaðsins fjallaði hann um menn- ingar- og trúmál í Evrópu og minntist þar á ógnir Parísarkommúnunnar, sem stóð fyrir byltingu í París fjórum árum áður og hættuna sem stafaði af sósíal- istum og gagnrýnendum kristinnar kirkju. Hann fjallar um þróunarkenningu Darwins sem hann greinilega taldi fjarstæðu til þess fallna að grafa undan siðferðisgrundvelli borgaralegs þjóðfélags. Flokkaði hann hinar ýmsu stefnur og strauma í menningar- og stjórnmálum í tvennt. Hann setti saman í flokk þróunarkenningu Darwins, pósitívisma (framstefnu) August Comte, efnis- hyggju og sósíalisma. Að mati landlæknis ógnuðu þessar stefnur reglunni í þjóðfélögum og grófu undan guðsótta og góðum siðum. Hughyggjumenn og hin eiginlegu vísindi heyrðu aftur á móti til þeirri fylkingu sem stóð vörð um velferð þjóðfélaganna og þegna þeirra.45 Þótti nú Eiríki Magnússyni nóg um og birti langa grein undir dulnefninu Styrmir í blaðinu Norðanfara sem Björn Jónsson gaf út á Akureyri. Aður hafði hann sent Matthíasi greinina til birtingar í Þjóðólfi og honum líkað hún vel og hann ætlaði að birta hana, en vildi að það yrði gert undir nafni höfundar, sem Eiríkur vildi ekki. Eftir að hafa sýnt Jóni Hjaltalín greinina aftók Matthías að birta hana. Líklega hefur Eiríkur einnig boðið Matthíasi greinar um stjórn- mál sem beindust gegn Jóni Hjaltalín og öðrum sem honum fannst standa í
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.