Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.10.1976, Qupperneq 87

Tímarit Máls og menningar - 01.10.1976, Qupperneq 87
sleppir ættfærslu hans og þar með mögulegum heimildum til skilnings- auka á skaplyndi hans og hátterni, talar um flakk foreldra hans, en á þessum tímum var mjög algengt að embættis- menn skiptu títt um embætti og brauð. Jón Sigurðsson segir í æviágripi síra Jóns í útgáfunni 1843 að hann hafi „verið á fóstri hjá góðri konu og ráð- vandri, sem Sigríður hefur heitið...“ Síra Jón orti eftir hana minningarljóð sem ber yfirskriftina Caritas (bls. 181 í útgáfunni 1843, síðari deild). Sam- kvæmt því kvæði hefur Sigríður verið fóstra síra Jóns, sbr. „barndómi mínum fyrsta frá / fann ég og sá / hug-ást, sem hún mér sýndi...“ Samkvæmt þessu mun sá háttur hafa verið um uppeldi síra Jóns, að honum hafi verið fengin fóstra, eins og tíðkaðist oft á þessum tímum meðal efri laga samfélagsins. Jón Sigurðsson lætur að því liggja í for- mála sínum, að síra Jón hafi ef til vill dvalizt hjá Sigríði annars staðar en á heimili hans í Selárdal. Utgefandi tel- ur þetta á misskilningi byggt, en rök- styður ekki þá skoðun sína og fer í framhaldi af þessu að tala um að Jón sé kallaður „klausturhaldarason frá Teigi" í bókum Skálholtsskóla 1761— 63. Þá voru ellefu ár liðin frá brottför hans frá Selárdal með foreldrum sín- um, enda telur Jón Sigurðsson hvergi að hann hafi verið fóstraður af Sigríði fram til þess tíma að hann fór í skóla. Svo að þessi athugasemd útgefanda um misskilning Jóns Sigurðssonar er í rauninni þýðingarlaus og óþörf. Utgef- andi rekur síðan söguna af Jóni Þor- lákssyni, Jórunnarmálin og afleiðingar þeirra að stofnun Hrappseyjarprent- smiðju. I umtali um prentsmiðjuna segir: „henni (þ. e. prentsmiðjunni) var meira að segja bannað að prenta guðs- Umsagnir um bxkur orð. . .“ Hér vantar nokkuð í, því að með þeirri klásúlu átti að tryggja hag Hólaprentverks, því að guðsorðið var útgengilegast bóka á þessum tímum. Utgefandi tíundar ritstörf síra Jóns og útgáfur verka hans og þá höfunda, sem hann þýddi verk eftir. Hann fjallar nokk- uð um upplýsinguna og tekur það ráð að þýða skilgreiningu á upplýsingarstefn- unni úr Reallexikon der dt. Literaturge- schichte sem kom út í Berlín í 2 bind- um 1955-65, en hann telur að mikilla áhrifa þeirrar stefnu gæti á þá höfunda, sem síra Jón þýddi rit eftir. Aftur á móti er engin tilraun gerð til þess að gera áhrifum upplýsingarstefnunnar hér á landi nein skil, enda urðu þau áhrif nokkuð sérstæð og myndbreyttust mjög frá evrópskri gerð sinni. Þetta stafaði af því að íslenzkt samfélag var á allt öðru stigi heldur en samfélög Evr- ópu. Utgefandinn ræðir dálítið um Anakreon og anakreonisma í evrópsk- um bókmennmm, þessa tjáningu past- oral-kveðskapar á rokókó-tímabilinu, og þykir útgefanda einkennilegt hve mörg slík kvæði síra Jón þýðir; það er ekki ólíklegt að hann hafi haft gaman af þeim þar sem hann var gleðimaður. Utgefandinn telur þessi kvæði um vín og ástir fremur hæfa evrópskum góð- borgurum þessara tíma en íslenzkum fátæklingum upp úr móðuharðindun- um, en það er nú svo, að vín og ástit og kveðskapur í þeim dúr hefur alltaf viðgengizt hér á landi jafnt meðal fá- tækra sem efnaðri og þarf það engan að undra, enda þótt útgefanda finnist það „hálf kaldranalegt að hugsa sér kvæði Baggesens um „Hófsins skál“ sungið í íslenzkum torfbæ" (bls. 30). Hér kemur fram þessi einfeldnings- lega skoðun, að slíkt djúp sé staðfest milli lífskjara 18. aldar manna og nú- 19TMM 289
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.