Gefn - 01.07.1871, Blaðsíða 83

85
sem báðir hétu Issedon: I. scythica og I. serica, báðirlágu
á þjóðbrautinni til Sera eða Kínverja; nálægt Baikal liggur
nú Tschita, sem gæti svarað til I. serica bæði að nafni og
afstöðu, þó hún raunar nú sé alveg óviss, en þessi staða-
nöfn sýnast hljóta að vera skyld þjóðinni Issedones. Strabon
nefnir þá hvergi, en vér finnum þá aptur hjá Pomp. Mela,
Pliniusi og Ammíanusi. J>eir kalla þá Essedones, og þá
(nl. fimm hundruð árum seinna en Herodotus) eru þeir komn-
ir norður fyrir Kaspíhafið, því þeir hafa flutt sig, og eru
að því leyti rétt settir á þau kort sem hafa þá þar. Mela
segir frá þeim líkt og Herodotus, Pliníus segir ekkert um
þá, Ammíanus segir þeir sé »omnium splendidissimi« og
þeir eru annars austarlega lijá honum, en allt bendir til að
það hafi verið auðug þjóð og menntuð á sinn hátt. — Á
Úralfjöllunum sprettur upp á sú er Iset eða Isset heitir, þar
er fagurt land og sagt að sé enn í dag bygt af finnskri
þjóð sem nefnist Isset-don, sem hlýtur að vera leifar hinna
fornu Issedona, því nafnið hefir eins fylgt þeim eins og
öðrum þjóðum. Don er vatn bæði í slaviskum og finnskum
málum og gengur víða um lönd; Iset eða Isset getur verið
sama sem Ust, sem víða kemur tyrir um miðbik Asíu og
merkir ós eða mynni1); ust-don isset-don er þá = ós-
vatn, álfoss (sem í Hervararsögu er ránglega ritað Olfossar
’) Líka má bera saman eistn. ist, sæti; N. M. Petersen segir að
eist sé = lágur (D. H. H. I, 84). Don eru árnar Don Dýna
Dwina (Vína) Dóná (Duná, Dunn), Dniepr (o: Dan-apris =:
Danoporos, Donoporos = vatnsfall; poros, poroy, porog köll-
uðust fossar miklir í Dniepr, en nú er búið að eyða þeim með
því að sprengja klettana). Hjá Slövum heitir þetta orð van,
og kemur líka fyrir í ótal nöfnum; sömuleiðis hjá Finnum.
Issikul segir Húmboldt þýði Varmavatn (As. centr. II. 24).
Bahr (Herod. II. 327) vill láta Issedonana hafa bygt við Iset,
en neitar að þeir hafl veri sunnar. Húmboldt vill ekki leiða
Issedones af Isset (As. centr. I. 404—405).