Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Årgang

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1884, Side 58

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1884, Side 58
56 (,,lava“), eða önnur vegsummerki eptir venjulegt eldgos. Hinn rauða lit hafa þeir einkum af því, að allur fremri hluti þeirraeral- þakinn smáu hellugrjóti, sem hefir rauðgulan lit, og sumt með ým- islegum, fallega mynduðum rákum. Grjót þetta myndar skrið- ur eða rennsl ofan eptir Kömbunum, sem eru hvert við annað. Efst i hverju rennsli er grjóthrúga eða bunga, sem er einsog uppspretta rennslisins. Grjót þetta er af þeirri steintegund, sem visindamenn kalla „trachj't“, og er hún talin með þeim steintegundum, semjarð- eldar mynda. þ>að litur þvi svo út, sem „trachyt“ið í Rauðukömb- um hafi myndazt á þann hátt, að allur fremri hluti Kambanna hafi verið alsettur smáum eldspýjum, sem þunn-bráðnuð „trachyt“-steypa hefir flotið út úr, en storknað snögglega og smá-sprungið sundur um leið. En nú er efamál: hvort þessi „trachyt“-myndun er frá 14. öld, eptir „Rauðukamba-eldinn“, sem þá kom upp; því það er næstum líklegra, að hún sje miklu eldri, og jafnvel, að hún hafi orðið til, þegar landið var að myndast, þvi fyrir utan það, að á siðari tímum munu þau eldgos sjaldgæf hjer á landi, sem mynda eintómt „trachyt", þá er það eptirtektavert, að í dalsbrúninni hinu- megin, norðvestan í Skeljafelli, gagnvart Rauðukömbum, er, eins og fyr er getið, rauðleitur melur, sem „trachyt“ grjót er í, mjög svo samkynja sömu grjóttegundinni í Rauðukömbum. Lítur helzt út fyr- ir, að þegar dalurinn myndaðist, hafi Kambarnir og fjallið rifnað hvort frá öðru; „trachyt“ið hafi þá þegar verið myndað eða mynd- azt um leið, og hafi þessi partur af því fylgt fjallinu. Likt má víðar sjá. þ>annig er t. a. m. „trachyt“-skriða mikil austan í Sól- heimafjalli i Ytrihrepp (Eyktahvamms skriða), en þar gagnvart önnur minni „trachyt“-skriða vestan í HHðaríjalli í Eystrihrepp (Heljarþrem); en það er nokkurt útlit fyrir, að Hreppa-fjöllin hafi rifnað hvert frá öðru í jarðmyndunar umbyltingu. f>að liggur því nærri, að ástæða sje til að efast um, að „Rauðukambaeldurinn“ hafi komið upp í Kömbunum; hann gæti eins vel verið kenndur við Kambana, þó hann hefði komið upp hjá þeim, annaðhvort úr hver- opinu eða úr eldvörpunum, sem áður eru nefnd. Margir halda, að eldurinn hafi komið upp úr hveropinu. En Rauðukambahver er samt svo lítill (5—6 ál. á hvern veg), að furða mætti, ef jarðeldur hefði komið upp úr honum. Auðsjeð er, að eldvörpin hafa spúið eldi. J>au sem eru flöt ofan eða með dæld, hafa kastað af sjer gosleðjunni. f>au sem hraunskorpa situr á, eru smærri, og hafa þau ekki kastað af sjer. J>au eldvörpin, sem stærst eru, liggja ekki langt frá Rauðukömbum, svo ekki er óhugsandi, að eldur, sem komið hefði upp 1 þeim, gæti verið kenndur við Rauðukamba; þó má ekki telja það líklegt, því eldvörpin eru eins nærri Reykholti og Skelja- felli. Og þess er að gæta, að slík eldvörp eru víða í hraunum, og hafa þau spúið meðan hraunið var að kólna, þvi þegar glóandi
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.