Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1973, Blaðsíða 99

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1973, Blaðsíða 99
BRJÓSTLÍKAN THORVALDSENS AF JÓNI EIRÍKSSYNI 99 leyti stafaði af vanmáttarkennd andspænis þeim ábyrgðarstörfum, sem á honum hvíldu, meðal annars vinnunni við að innlima hand- ritasafn Thotts í Konunglega bókasafnið. Hinn 24. marz 1787 skrif- ar hann síðasta bréf sitt til Thorkelíns: „Öþægileg stefna sem veik- indi mín hafa tekið síðan ég skrifaði yður síðast bannar mér að skrifa yður ítarlega í þetta sinn“. Fimm dögum síðar, 29. marz 1787 fór Jón Eiríksson úr rentukammerinu um klukkan hálfþrjú, að loknu dagsverki þar, og ók út til Löngubrúar. Þar stökk hann út i vatnið og drukknaði. Það er varla sennilegt, að slíkur maður, þjáð- ur af sjúkdómi og áhyggjum, hafi haft sinnu á að láta gera mynd af sér hin seinni ár. Að minnsta kosti hefði hann varla látið ófermd- an strák eins og Thorvaldsen móta mynd af sér, jafnvel þótt hann væri sonur landa hans. Þegar athugaðar eru nákvæmlega þær myndir sem til eru af Jóni Eiríkssyni, virðist mér að nágríma hljóti að hafa legið til grund- vallar frummyndinni, sem sennilega er brjóstlíkan Thorvaldsens eða myndskjöldur eftir hann. Andlit það af brjóstlíkaninu, sem er í Thorvaldsenssafni, var talið afsteypa eftir nágrímu, eins og þegar er fram komið. En þetta getur ekki verið rétt. Þótt ekkert tillit sé tekið til heimildanna, sem reyndar er engin ástæða til að rengja, er andlitið greinilega af mótuðu brj óstlíkani, en það vekur manni þá sterku tilfinningu, að það hljóti að vera gert með nágrímu sem fyrirmynd. Húðin er strengd yfir beinin, kinnarnar innfallnar, augna- umgerðirnar virðast komnar beint úr náttúrunni, þótt þær hafi síð- an verið eitthvað mótaðar, augun opin án þess augasteinar séu sýnd- ir. Listamaðurinn hefur verið svo skynsamur að halda sig fast að því formi, sem fyrir honum lá, en hann hefur hresst upp á það, gert það að listrænu formi. Svipleysið á andlitinu er einkennandi fyrir hið nána samband við nágrímuna. Þetta er andlit Jóns Eiríkssonar, markað af löngu lífi og krankleika, en sneytt svip lífsins, sneytt andríkis- eða hæðnisbrosi um munninn, eins og annars sést svo oft á brjóstlíkönum frá þessum tíma. „Konferenzráð Erichsen var meðalmaður á hæð, grannur vexti, magur í andliti, en með lifandi og kankvís augu“, segir samtímamaður hans árið eftir lát hans. Ekkert af þessu lífi er í augum brjóstlíkansins. Þetta er mynd af dauðum manni. Aftur á móti er mikið af þeirri alvöru, sem á að hafa verið einkenni Jóns Eiríkssonar: „Maður, sem með þýðri fram- komu, vinhlýju, lærdómi og trúu minni var sérlega þægilegur og fræðandi í samkvæmi (þar sem hann þó mjög sjaldan kom vegna þeirra mörgu og fjölþættu starfa, sem á hann hlóðust)". Hann hef-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.