Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1973, Blaðsíða 128

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1973, Blaðsíða 128
128 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS sömu leið og þeir komu, og síðan norður fyrir Hraunþúfugil og upp þar á norðurbarminn, þar sem klettarnir eru hæstir og hrikaleg- astir. Ábótinn leiddi þar smalann að brúninni og hratt honum þar fram af, til þess að hann segði eigi til gripa ábótans. Smalinn, segir sagan, að heitið hafi Hólofernis og eftir honum sé höfðinn kallaður Hólofernishöfði, en það heitir hann enn þann dag í dag. Eptir það tók ábótinn sótt og andaðist“. Neðanmáls bætir svo Margeir við: „Einn maður sagðist heyrt hafa, að smalinn hefði verið svikull í hjásetunni, og verið latur að labba með strokkinn á bakinu til að rjóminn strokkaðist, og þess vegna hefði húsbóndi hans hrundið honum fram af klettinum. Slík smalamunnmæli eru víða þekkt“. Já, það má með sanni segja. Þau eru víða þekkt. Þetta er aðeins ein útgáfan af alþekktu sagnefni: Maður felur fé og hefur með sér aðstoðarmann, sem hann svo drepur til þess að enginn sé til frá- sagnar um felustaðinn. Þetta er fornt minni, og nægir að minna á tiltæki Egils Skallagrímssonar er hann fal silfur sitt á gamals aldri og drap þrælana, sem með honum voru. Að sjálfsögðu hefur enginn haldið því fram, að neinn sögulegur kjarni sé í þjóðsögunni um ábótann í Hraunþúfuklaustri, þótt hann sé ekki mikið ótrúlegri en klaustrið sjálft. En ekki má ganga fram hjá sögunni, því að hún sýnir ásamt öðru, hvernig þjóðsögur hafa hrannazt utan um þenn- an stað. 4.10. Hólófemishöfði. Þessi gífurlegi hamrahöfði er eitt af því sem setur hvað hrikalegastan svip á umhverfi Hraunþúfuklausturs, sjá 3.0. Ég skrifa nafnið hér eins og það er nú borið fram og þannig skrifar Hallgrímur Jónasson það, en Margeir ýmist Hólofernis eða Holofernis. En elzta heimild, sem mér er kunn um þetta örnefni, er reyndar kvæði Símonar Dalaskálds, sbr. 2.7, og þar er það ritað (eða prentað) Hólafernishöfði. Margeir segir, að það sé afbökun, en færir engin rök fyrir því. Eins víst er, að Símon og samtíðar- menn hans í Dölunum hafi, að minnsta kosti stundum, kallað höfð- ann Hólafernishöfða. Hið fyrsta, sem þá kemur í hugann er, að hér sé um afbakað ör- nefni að ræða. Hefði það þá byrjað á Hóla- eins og fjöldi annarra íslenzkra örnefna. Nægir hólar eru þarna í námunda, til þess að eftir þeim yrði gefið örnefni, „með óteljandi stórgrýtishólum“ og „strýtumyndaðir hraunhólarnir“, segir Margeir, sbr. 3.1. Og þá kemur í hug nafnið Klausturhólar hjá Daniel Bruun, ef nokkuð er
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.