Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Årgang

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1991, Side 16

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1991, Side 16
20 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS nogen eftter udj fiin og jefn Uldspinding i Danmarck eller Norge, þá væru nokkrir, een del, þó svo framsýnir að þeir hefðu útvegað sér spunarokka, hiulrokke, að utan og, eins og hann segir, spinder vel derpaa.52 Orðið rokkur ííslenskum orðasöfnum á 18. öld Orðið rokkur er nefnt í þremur íslenskum orðasöfnum frá 18. öld. í latnesk-íslenskri orðabók Jóns biskups Árnasonar 1738 er orðið colus sagt þýða „Snællda" og „Rokkur."53 í orðabókarhandriti Jóns Ólafssonar frá Grunnavík, sömdu að mestu á árunum 1730-1760,54 er orðið rokkur lagt út á dönsku bæði sem en Rock og en op-stander Rock, og þeim síðarnefnda þannig lýst að hann standi á einumj!] fæti og að á honum sé ekki hægt að ljúka spunaverki eins fljótt og á algengari rokkum með lrliðarhjóli.55 Af skýringum Jóns Grunnvíkings verður helst ráðið að með rokk eigi hann við spunarokk með hliðarhjóli; skotrokk nefnir hann ekki. I orðabók Björns Halldórssonar í Sauðlauksdal sem hann vann að á árunum 1760-178056 þótt hún kæmi að vísu ekki út fyrr en 1814, eru orðin rokkur og spunarokkur, „Rockr" og „Spuna-rockr," skilgreind með latneska orðinu colus’57 en orðin skotrokkur og standrokkur fyrirfinnast þar ekki. Spuni á skotrokk og spunarokk 1751 Eftir hinar heldur árangurslitlu tilraunir Gottrup lögmanns og Jóns Skál- holtsbiskups með hjólrokkspuna á fyrstu áratugum 18. aldar, segir í rauninni ekki af rokkum hér á landi fyrr en árið 1751 þegar vefjarsmiðja, „mióvefiar=smidia," með þremur vefstólum kom að utan til Magnúar lögmanns Gíslasonar á Leirá og með henni þýskur (fremur en danskur) vefmeistari, Adam Ritter að nafni, kona hans og stjúpdóttir.58 Af skýrslu lögmanns sama ár til meðeigenda vefjarsmiðjunnar virð- ist mega ráða að tvennir tvöfaldir 11. mynd. Kona að spinna á handknúinn spunarokk. Stunga eftir Lucas van Leyden, 1513. Úr Baines, bls. 87.
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.