Skírnir - 01.12.1918, Side 32

302
Erasmus frá Rotterdam
[Skírnir'
Eitt bréfið kom til hans frá Lúther sjálfum. Það
var svo undur eðlilegt, að hann teldi sig eiga öflugan.
vin, þar sem Erasmus var, þessi frumherji siðbótar innan
kirkjunnar. Bréfið er blátt áfram, og jafnvel auðmjúkt.
Hann biður Erasmus að afsaka það, að hann skuli dirfast
að ávarpa svo frægan mann. Hann viti varla, hvernig
hann eigi að ávarpa jafn lærðan mann. »En því treysti
eg«, segir hann, »að eg megi líca á þig sem bróður. Eg
hefi ratað í stórræði. Eg, vesalastur allra rnanna, eg,.
sem ætti heima einhverstaðar úti í skúmaskoti, þar sem
loft og sól koma hvergi nærri, eg hefi hrakist út i harðar
deilur móti vilja minum«.
Sjaldan hafði Erasmus komist í jafnmikinn vanda og
nú. Hann hikaði lengi við að svara. Hann var viss
um, að Lúther hefði sannleikann sín megin, og Erasmus
var sannleiksvinur. Hann vissi, að Lúther barðist fyrir
andlegu frelsi, og frelsið var hans helgasta hugsjón.
Hann segir bcinlínis, að hann geti ekki barist móti Lúther,.
því að hann hræðist, að það væsri að berjast gegn heilög-
um anda. En á hinn bóginn gazt honum ekki að aðferð
Lúthers, og framkoma Lúthers var að stofna öllu verki
hans í voða. Ef hann nú ætti að ganga beint í lið með
Lúther, þá hlaut það að breyta öllu og kollvarpa, sem
hann hafði hugsað sér. Það var sama sem að segja páf-
anum, sinum bezta vini og verndara, stríð á hendur. Og
með því liefði hann eyðilagt þá ágætu aðstöðu, sem hann
nú hai'ði. Þar að auki er hæglátu, varfærnu umbótamönn-
unum æfinlega mein illa við það, þegar æstu og áköfu
mennirnir koma og vaða inn í þeirra starf, og eru hræddir
um, að öllu vei'ði umturnað. Og loks verður að líta á
það, að það var ekki Lúther sögunnar, þjóðhetjan fræga,
sem hér ávarpaði Erasmus, heldur umkomulaus óþektur
munkur, sem ratað hafði út í uppreisn gegn kirkju sinni.
— Erasmus var enginn engill, og hann gat ekki séð fyrir
gang sögunnar um ókomnar aldir. Yér geturn ekki ætl-
ast til, að líann afsalaoi sér tækifærum, áhrifavaldi,
vernd og hylli og jafnvel lífinu sjálfu í þágu þessa manns,.