Læknablaðið : fylgirit - 01.07.1978, Qupperneq 117

postoperative pain
Þegar um arthrosis deformans coxae er
a?5 ræða, hefur tilraunum til nýsköpunar
liðsins verið haldið uppi víða um heim.
Fram hafa komið ýmsar tegundir gervi-
mjaðmarliða en lengi vel var vandamálið f
þessu sambandi að skapa varanlega festu
milli hins lifandi beins og gerviliðsins.
Árið 1960 kom fram beinsement sem gaf
fullnægjandi festu gerviliðsins við beinið
og líkamsvefir þoldu. Þetta
kom miklum skriði á nýskapandi (recon-
structivar) liðaskurðlækningar.
Bæklunarskurðdeild Landspitalans hóf
starf sitt fyrir rúmlega 5 árum siðan.
Strax 1 upphafi starfseminnar var hafist
handa við skurðaðgerðir með nýsköpun
arthrotiskra mjaðmarliða með gervilið úr
málmi sem kenndur er við McKee-Farrar.6
Frá árinu 1972 hafa verið gerðar tæplega
500 mjaðmaraðgerðir af þessu tagi. Fylgst
hefur verið með aðgerðarárangri sjúkling-
anna á göngudeild spitalans allt að einu
ári frá aðgerð.
Aformað er að gera hóprannsókn á þessu
materiali öllu þegar 1 ár er liðið frá 500.
mjaðmaraðgerðinni. Höfundur birti 1973
árangur af 161 aðgerð af ofannefndu tagi. ^
Mynd 1, 2 og 3 sýna árangurinn af þessum
aðgerðum hvað snertir sársauka, göngu-
hæfni og hreyfingu hinna opereruðu mjaðma,
fyrir aðgerð og við eftirrannsóknina.
Mynd 1 sýnir að 91.9% mjaðmanna voru
sársaukalausar eða nær sársaukalausar við
eftirrannsóknina, þ. e.a.s. komu \ flokk 5
og 6. Mynd 2 sýnir að 90.7% mjaðmanna
höfðu bætta gönguhæfni við eftirrannsóknina.
Mynd 3 sýnir að hreyfingin hafði batnað
hjá 87% við eftirrannsóknina.
A siðasta ári hafa verið hafnar tilraunir
með notkun nýrra tegunda mjaðmargervi-
liða á bæklunarskurðdeild Landspítalans en að
sjálfsögðu er of snemmt að dæma um ár-
angur af þessum aðgerðum.
Arthrosis deformans er algengari í hnjá-
liðum en nokkrum lið öðrum. Lengi vel
var hér einkum um staurliðsaðgerðir að
ræða eða þá réttingu á hnjáskekkju. Fyrir
um það bil 2 áratugum komu fram hnjá-
gerviliðir af ýmsu tagi og gerði höfundur
nokkuð af slíkum aðgerðum upp úr 1960.
Árangur af þessum gervihnjáliðsaðgerðum
var þó ekki fullnægjandi og hurfu þvf flest-
ir frá þessum aðgerðum. Fyrir um 5 ár-
um síðan komu fram á ýmsum stöðum í
heiminum nýjar tegundir gerviliða til notk-
unar í hnjáliðum. Fyrstu árin var hér
Grade preoperative pain
6 No pain -fi'5
5 Slight or intermittent ~ 133
4 After activity disappears with rest I'
3 Tolerable limiting 4 i activity ' l‘
2 Severe ,0 I on walking ” lii—i
1 Severe sponl 1181- aneous
160 120 80 40 nohips 40 80 120 160
Tab. 1: McKee-Farrar Arthroplasty 161 Hips.
Grade preoperative walk postoperative walk
6 normalípractically) 1 31
5 no stick but a limp 1 IZI38
4 long distances with one stick- limited without stick ZZ1«
3 limited with one stick - difficult 26 f~~ without stick Z335
2 time and distance very limited 801' withor without sticks
1 bedridden or few meters - two sticks 451 or crutches
160 120 80 40 nohips 40 80 120 160
Tab.2: McKee-Farrar Arthroplasty 161 Hips.
Grade Preoperative mobility Postoperative mobility
6 — 260“ l| ~~136
5 — 210" 14 [7 1 n
4 — 160“ 5i r 1 1 34
3 — 100" 38 QZ 3 11
2 — 60" 33 r~ | 3
1 0-30" 24[Z
160 120 80 40 noHips 40 80 120 160
Tab.3: McKee-Farrar Arthroplasty 161 Hips.
um tilraunaaðgerðir að ræða og eru menn
nú í vaxandi mæli að hverfa frá notkun
þessara fyrstu tilraunaliða. A sfðustu 1-2
árum virðast þessar tilraunaaðgerðir ætla
að geta af sér gervihnjáliði sem uppfylla
betur þær kröfur sem gera verður \ þessu
sambandi^ og mun það auka tfðni þessara
115