Læknablaðið : fylgirit - 01.07.1978, Síða 145

Ingólfur S. Sveinsson

VÖÐVAGIGT. HUGMYNDIR
UM MEÐFERÐ FRA SJONAR-
MIÐI GEÐLÆKNIS
I. Inngangur
Vöðvagigt, einnig nefnd "myosur" eða
"fibrositis syndrome" hefur verið skil-
greind og orsakaþáttum hennar lýst á öðr-
um stað 1 þessu riti1). Þessari grein er
ætlað að ræða nokkuð um einkenni, en
aðallega um meðferð og fyrirbyggjandi
aðgerðir.
Vöðvagigt, ásamt afkvæmi sínu spennu-
höfuðverknum, er þýðingarmikið vandamál
vegna þess, að hún er afar algeng, vegna
óþæginda, og oft þjáninga, sem hún veld-
ur, tapaðra vinnudaga og ekki síst vegna
gifurlegs kostnaðar við sjúkdómsgreiningar
þar sem hún þvælist fyrir þegar útiloka
þarf aðra hættulegri sjúkdóma. Þá er
vöðvagigt með algengari orsökum örorku.
Þvi sætir undrum hve lítillar athygli og
virðingar fyrirbærið nýtur meðal lækna,
hve þekking á þvi er litil og greining
þess reynist tafsöm. Greiningin er oft
unnin þannig, að fyrst eru aðrir sjúkdóm-
ar útilokaðir og siðan er greining byggð
á þeim forsendum að aðrar skýringar á
einkennum sjúklings finnist ekki. Þegar
vöðvagigt hefur loks verið greind, er með-
ferð oft takmörkuð eða ómarkviss, stund-
um engin. Dæmi um þennan gang mála
eru sjúklingar, sem lagðir eru inn á
spítala til að "útiloka" sjúkdóma eins og
heilaæxli eða kransæðaþrengsli. Þótt
klinisk skoðun sýni vöðvagigt sem gæti,
ef vel væri gáð, skýrt öll einkenni, þykir
oft skylda að ganga veginn á enda 1 þá átt
að útiloka hinn sjúkdóminn, sem er hættu-
legri, oft með rannsóknum, sem eru dýr-
ar, kvalafullar og hættulegar. Þegar þvi
er lokið fær sjúklingur oft þá afgreiðslu
eina, að hann hafi ekki heilaæxli eða
kransæðaþrengsli. Illa haldinn sjúklingur
á stundum erfitt með að taka þátt 1 gleði
ladcnisins yfir þessu. Oft útskrifast hann
með róandi pillur eða einfalt ráð um að
"slappa af", stundum fær hann óljósa vfs-
bendingu um að vandamál hans sé geðrænt.
Slíka visbendingu túlka sjúklingar þvf mið-
ur oft sem ásökun um geðveiki, ódugnað
eða uppgerð. Hér leggjast á eitt almenn-
ir fordómar og ótti við geðsjúkdóma, af-
staða lækna, sem telja starfsvið sitt ein-
göngu bundið við likamann og það slæma
ástand sem ríkt hefur hérlendis, að erfitt
er að finna geðlækna til aðstoðar.x)
Ein aðalástæða þess, að vöðvagigtar-
sjúklingum farnast svo illa hjá læknum og
verst á spftölum virðist sú, að þetta
sjmdrom passar ekki inn f sjúkdómshug-
myndina eins og læknar vilja hafa hana.
Það vantar nægilega skýr og stöðug ein-
kenni, ákveðinn sjúkdómsgang, sýnilega
pathologisk-anatomiska eða kemiska trufl-
un. Fyrirbærið rennur úr greipunum,2)
læknirinn ypptir öxlum og segir að hann
sé búinn að útiloka alla ærlega sjúkdóma,
truflunin hljóti að vera f höfðinu á sjúkl-
ingnum, best að hann fari heim. Sjúkl-
ingurinn, sem fer sfðan heim, segist enn
hafa verki f líkamanum, er e.t.v. sár
eða reiður, e.t.v. hræddari en áður um
að hann sé kannski hálfgeðveikur, svör
er hvergi að fá, best að kvarta sem
minnst og éta sitt Valium þrisvar á dag.
Hér kemur fram óheppileg tilhneiging
lækna til að huga mest að þeim vanda-
málum, sem eiga sýnilega eða áþreifan-
lega orsök, en loka augum fyrir truflun-
um á starfsemi af þvf að þeir eiga erfið-
ara með að skilgreina og leysa slík vanda-
x) Hér er ekki ætlunin að mæla með geð-
læknum sérstaklega til að meðhöndla
vöðvagigt, þar sem þeir hafa, að hætti
sérfræðinga, tilhneigingu til að halda
sig við sérsviðið, f þeirra tilfelli "hið
geðræna", sem stundum er þröngt
markað. Góð geðlæknisathugun og álit
ætti þó f flestum tilfellum að hjálpa til
við greiningu og meðferð.
143