Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1952, Síða 26

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1952, Síða 26
16 TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR ist hér að upphafi landnámsaldar, og örnefni verið heitin eftir þeim minjum; bjöllur eru t. d. meðal hluta sem kynnu að hafa fundist eftir þá; og einhver steinhróf á sjávarströndu eða í eyum, lík þeim sem þessir einsetumenn gerðu sér heima á írlandi, og svo í öðrum þeim papeyum (sem enn heita svo) þar sem þeir höfðu einbúasetur víða meðfram vesturströnd Bretlandseya. Hvernig horfa þessar íslandsferðir við írlandsmegin? Meðan ég var í Dýflinni var mér títt hugsað til írskra sæfara sem sigldu til Týlis áður en nokkur þjóð átti haffær skip; því þeir lögðu í hann, það er „fjallgrimm vissa“. Svo oft hefur frásagnarinnar um Týli hjá Dicuil, De mensura orbis terræ, verið getið í íslenskum ritum, að hér er um aungva nýlundu að ræða. Eftir hinum fræga stað hjá Dicuil hafa fróð- ir menn talið að írskir klerkar hafi verið hér staddir, sunnanvert á Austurlandi, hinn 21. júní árið 795. Þá er íngólfur Arnarson enn að- eins hugur guðs einsog gamla fólkið sagði, — gott ef þá hefur verið fæddur Orn faðir hans, sem Jón prófessor Jóhannesson efast reyndar um að hafi nokkurntíma verið til. En þeim til fróðleiks sem hafa ekki einsog ég handbæra klausuna úr Dicuil á íslensku, snara ég henni hér og prenta (hún hefur sjálfsagt oft verið betur þýdd áður): „Klerkar þeir er dvöldust á ey þessari frá því í febrúar og þángaðtil í ágúst, sögðu mér fyrir þrjátíu árum, að á sumarsólstöðum og dagana þar í kríng væri einsog kvöldsól hyrfi þar bakvið ofurlitla hæð rétt sem snöggvast, þó svo að ekki yrði myrkur þessa litlu stund, en verk- ljóst til hvers sem vera skyldi, svo sem til að tína lýsnar úr skyrtu sinni, einsog væri um hábjartan dag; og ef menn væru uppá háu fjalli hyrfi þeim líklega aldrei sólin. (Hér sleppi ég í þýðíngu nokkrum hugleið- íngum um sólargáng.) Þeir fara með ósannindi sem skrifað hafa að ey þessi sé umkríngd ís, og frá jafndægri á vori til haustjafndægra sé stöðug nóttleysa, en hinsvegar samhaldin nótt milli haustjafndægra og vorjafndægra; skýra fyrgreindir sjófarendur svo frá að þeir hafi geingið í land á eynni þó þeir kæmu þar í miklum frosthörkum; og meðan þeir voru á eynni skiftist á dagur og nótt nema um sólstöðurnar; en dægurs siglíngu í norður frá eynni hitta menn fyrir lagðan sjó.“ Þessi fræði Dicuils taka af allan vafa um það að írskir menn hafi verið á íslandi fyrir landnámstíð. Gaman er að því að þessi fræga klausa skuli einkum hafa það takmark að deila við aðra höfunda sem komið höfðu hér
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.