Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1952, Blaðsíða 70

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1952, Blaðsíða 70
60 TÍMARIT MÁLS OG MENNJNGAR myndirnar að helztu verkum hans, „Eftirlitsmanninum“ og „Dauðum sáluin“, voru fengnar að láni hjá Púskín. Svo raunsæjar og sannar sem þessar sögur hans frá Úkraínu virðast vera vilja þó sumir telja, eins og t. d. sænski bókmenntafræðingurinn Fredrik Böök (Bonniers Illustrerade Litteratur Historia VII), að lýs- ingarnar hafi átt sér litla stoð í raunveruleikanum og Gogol liafi verið tiltölulega ókunnugt um hagi manna í Ukraínu, en hins vegar notfært sér út í æsar draugasögurnar og ýmisleg skringilegheit úr brúðuleik- húsum, sem eru algeng skemmtun þar í landi. Af þessu dregur hánn þá ályktun, að Gogol hafi í raun og veru aldrei lýst neinu öðru í sögum en sínum eigin hugarfóstrum, en gert það svo vel að menn hafi villzt á hugarfóstrunum og sjálfum veruleikanum, tekið brúðurnar hans fyrir lifandi fólk. Raunsæi Gogols ætli því að vera af líkum toga spunnið og „raunsæi“ H. C. Andersen. Helztu verk Gogols eru eins og áður er sagl gamanleikurinn „Eftir- litsinaðurinn“ og skáldsagan „Dauðar sálir“, sem livort tveggja eru meðal öndvegisrita rússneskra bókmennta. Þar sem bæði þessi skáld- verk munu vera til á íslenzku hirði ég ekki um að rekja efni þeirra nánar. Um „Eftirlitsmanninn“ kemst Gogol sjálfur þannig að orði í „Játningum höfundar“: „Ég fann að í fyrri sögum mínum hafði ég hlegið til einskis, án nokkurs gagns og án þess að vita vegna hvers. Ef við þurfum endilega að vera að hlæja, þá skulum við hlæja að því, sem á það skilið að við hlæjum að því allir. í „Eftirlitsmanninum" mínum vildi ég draga saman í eilt og hæða allt það sem illt er í Rússlandi og fletta ofan af öllum þeim fantabrögðum, sem höfð eru í frammi einmitt þar sem maðurinn á að gæta fyllsta réttlætis.“ Strax í þessu skýtur upp kollinum hið siðferðilega mat, sem Gogol var farinn að leggja á skáldgáfu sína, hún átti jafnframt að þjóna ein- hverju siðrænu, jafnvel trúarlegu markmiði, Gogol var á góðum vegi með að verða predikari eins og fram kom seinna í „Völdum köflum úr bréfum til vina“, en sú hók færði honum heim fullan fjandskap fyrri aðdáenda hans meðal hinna róttæku. Bæði „Eftirlitsmaðurinn“ og „Dauðar sálir“ voru af hinum róttæku innan Rússlands skilin og met- in sem árás á þjóðskipulagið eins og það var, embættismannaveldið í afskekktum landshlutum og bændaánauðina, en það hefur vafalaust
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.