Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1952, Blaðsíða 62

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1952, Blaðsíða 62
52 TÍMARIT MÁLS OC MENNINGAR í öll sín útlegðar ár. Fyrir hinum upphaflega höfunfli er Gísli ekki bar- dagahetjan fyrst og fremst. En nú er hann hetjan og sigurvegarinn á síðustu stund lífsins. Og hann þarf að gefa konu sinni skýringu þess fyrirbæris: Hann er ungur í annað sinn, hann er á ný kominn í tengsl við æsku sína: Faðir minn gaf sveini sínum þetta þreklyndi. — Frækn- leiki hans í vopnaviðskiptunuin er eins og tákn þess andlega sigurs, er hann vinnur í þessum hildarleik. Hann hefur sigrazt á öllu sínu hugar- víli, liann hefur lirakið á flótta óttann um að geta ekki unnið hjarta konu sinnar. Hann er heilsteypt hetja hins forna siðar. Það er há- punktur og lok sögunnar. V I þessum lauslegu athugunum, sem ég hef sett hér fram um Gísla sögu Súrssonar, þykist ég hafa fært allsterkar líkur fyrir því, að sagan muni hafa borizt mjög af þeirri leið, sem henni hafi upphaflega verið mörkuð, og beri hún þeim uppruna sínum greinilegt vitni. — Það er sameiginlegt flestum íslendingasagnanna, að það er í myrkrunum hul- ið, hvernig þær liafa til orðið, og ekki síður hitt, að þær hafa farið margra á milli, áður en þær komust í það form. sem okkur hefur borizt í liendur. Þær gengu mann frá manni í frásagnarformi, áður en þær voru settar á bókfell. Síðan eru þær afritaðar af mönnum, sem nútíminn veit engin deili á, og við hverja umritun breyttu þær um form og svip meira eða minna, ýmist fyrir handvömm eða af ásettu ráði ritarans, er taldi sér Ieyfilegt að breyta eftir því, er honum þótti betur fara. Og stundum týndist blað eða blöð, svo að yrkja þurfti í eyður. Þær mismunandi gerðir, sem varðveitzt hafa af Gísla sögu Súrssonar, eru eitt skýrasta dæmi um þessi örlög sumra Islendingasagnanna. Það þarf því engan að undra, þótt hinn ujiphaflegi brennipunklur sögunnar hafi viljað fel- ast í umbúðum, sem sögulegri þóttu og betur voru við hæfi neytenda. Þróun Gisla sögu get ég hugsað mér eitthvað á þessa leið: Hin upphaflega kveikja hennar eru hinar örlagaríku ástir, sem mág- konurnar ræða um í dyngjunni, og þungamiðja sögunnar er, hvernig þau hjónin í samhúð sinni leysa þann vanda, sem fyrri ástir Auðar færa þeim að höndum. Áhrif kristinnar trúar fléttast saman við vanda- málið, eins og í sögunni af Snæbirni galta, og útlegðin verður tæki til að dýpka drættina í sögu hinnar andlegu haráttu. En þess háttar sál-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.