Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.03.1966, Síða 38

Tímarit Máls og menningar - 01.03.1966, Síða 38
Tímarit Máls og menningar hans, atómsprengjuárásina á Hírósíma, síendurtekinn hernað gegn þjóðfrels- ishreyfingu víða um lönd, nú síðast í Víetnam. Á dögum Bréfs til Láru var auðvaldsskipulagið á íslandi og borgaraþjóð- félagið næsta meinlaust fyrirbæri hjá því sem nú er. ísland hafði í sjö aldir verið bláfátæk, arðrænd og auði rúin nýlenda, en um leið og stjórnartaum- amir færðust inn í landið tók yfirstéttin þá í sínar hendur, ásamt atvinnu- tækjum sem hin nýja tækni flutti með sér, og síðan hefur yfirstéttin, einkum síðustu tvo áratugi, verið að skapa sér æ sterkara ríkisvald í skjóli herset- unnar og í samstarfi við erlent auðvald, og samtímis hefur verið að þróast borgaralegt þjóðfélag með auðvaldseinkennum, algerlega nýtt í sögu íslands, þar sem peningagildi kemur í stað manngildis, þjóðfélag gagnsýrt af hags- munasjónarmiðum, ekki hjá yfirstéttinni einni, heldur hefur auðhyggjan streymt út í allar æðar þjóðlífsins, til nýríkra í öllum stéttum í kapphlaupi þeirra um lífsþægindi, og stritað er myrkranna á milli án þess að gefa sér hvíld til að spyrja: til hvers er þetta allt? Þessari auðvaldsþróun hefur fylgt umbylting lífskjara, mikil stundar vel- megun, margvísleg heimsgæði, blómgun smáborgaralegrar hugsunar, dug- mikil fjáröflun en án þjóðlegra markmiða, sannkölluð „ferð án fyrirheits“. „Enginn eygir lengur æðri tilgang með starfi sínu ... Hugsjón margra alda borin fram til sigurs og síðan kastað fyrir fætur heimsins til að traðka á,“ er dómur Svartrar messu. Þetta auðvaldsþjóðfélag er svo nýtt hér á landi að ekki er furða þótt það hafi getað kastað glýju í augun og menn ekki gert sér grein fyrir hvemig það mylur niður manngildið og þj óðræknina, foma eðlis- kosti þjóðarinnar, hvernig allt smækkar sem kemur í námunda við það, þar með talin verk listamanna og skálda. Reyndar hefur aldrei vantað þá sem hafa varað við þessari þróun. Hér að framan var vitnað í grein eftir Einar Olgeirsson í Rétti. Þar segir Einar að baráttan sé um það, hvort auðvalds- þjóðfélagið eigi með áróðri sínum að smækka okkur. ,,Hún stendur um, hvort skáldin skuli kveða þjóðina til baráttu, vera sjáendur og þar með löggjafar framtíðar hennar, — vera rauðir pennar. Eða hvort þau skuli kappkosta að venja sig á að taka ekki hlutina alvarlega, hafa ekkert að segja, vera bara trúðar í hégómans hofi, við heildsalans hirð, — vera tómir pennar." Og rit- höfundamir taka undir, rísa upp og mótmæla að nýju. Auðstéttin hefur farið sér geyst að undanförnu og ekki að sjá að ríkis- valdið kunni sér neitt hóf. Vegna bakhjarls erlends valds og með meirihluta á Alþingi telja stjórnarflokkamir sig geta farið öllu sínu fram á íslandi, hlýða ekki á neinar viðvörunarraddir, vissir um að geta keypt fylgi, eiga 28
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.